K TO 10 CURRICULUM: AP8-Q4-WEEK3: Mga Isyung Pampolitika, Pangkabuhayan, at Pangkalikasan

IKAWALONG BAITANG 

IKAAPAT NA MARKAHAN – MGA UGNAYANG PANDAIGDIG AT MGA HAMON SA MAKABAGONG PANAHON  

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN  

Naipamamalas ang pag-unawa at pagpapahalaga sa mga adhikain at kontribusyon upang matugunan ang mga isyung kinakaharap ng daigdig 

PAMANTAYAN SA PAGGANAP  

Nakagagawa ng pananaliksik na nakapagtataya sa mga napapanahong isyu at usapin sa sariling komunidad na nagpapakita ng pagtugon bilang mapanagutang mamamayan ng bansa at daigdig 

LAYUNIN:Nasusuri ang mga isyung pampolitika, pangkabuhayan, at pangkalikasang kinakaharap ng daigdig 

PAKSA!

C. Mga Isyung Pampolitika, Pangkabuhayan, at Pangkalikasan 

1. Terorismo 

2. Global Financial Crisis 

3. Climate Change 

Ang tatlong isyung ito — Terorismo, Global Financial Crisis, at Climate Change — ay magkakaugnay na hamon na may malalim na epekto sa politika, ekonomiya, at kalikasan. Narito ang mas detalyadong pagtalakay:

Isyung Pampolitika: Terorismo

Kahulugan: Karahasan o pananakot na may layuning pampulitika o ideolohikal.

Epekto: 

• Nagdudulot ng kawalan ng seguridad at takot sa mamamayan.
• Nagpapahirap sa pamahalaan na panatilihin ang kapayapaan at kaayusan.
• Nagiging dahilan ng mas mahigpit na batas at polisiya sa seguridad.

Halimbawa: Mga rebelyon at armadong kilusan sa Mindanao na nakaapekto sa kapayapaan at kaunlaran ng rehiyon.

Isyung Pangkabuhayan: Global Financial Crisis

Kahulugan: Malawakang pagbagsak ng ekonomiya na nagdudulot ng kawalan ng trabaho, pagbaba ng produksyon, at krisis sa pananalapi.

Epekto:

• Pagtaas ng antas ng kahirapan at kawalan ng trabaho.
• Pagbagsak ng negosyo at industriya.
• Pagtaas ng presyo ng bilihin (inflation).

Halimbawa: Ang 2008 Global Financial Crisis na nagsimula sa US housing market, nakaapekto sa buong mundo kabilang ang Pilipinas.

Isyung Pangkalikasan: Climate Change

Kahulugan: Malawakang pagbabago sa klima dulot ng greenhouse gases at gawain ng tao.

Epekto:

• Mas matitinding bagyo, pagbaha, at tagtuyot.
• Pagkasira ng agrikultura at kabuhayan ng magsasaka.
• Pagtaas ng sea level na nagbabanta sa mga coastal communities.

Halimbawa: Ang Super Typhoon Yolanda (Haiyan) noong 2013 ay isa sa pinakamalakas na bagyo na nagpakita ng epekto ng climate change sa Pilipinas.

Buod

Terorismo → hamon sa kapayapaan at pamamahala.

Global Financial Crisis → hamon sa ekonomiya at kabuhayan ng mamamayan.

Climate Change → hamon sa kalikasan at kaligtasan ng mga susunod na henerasyon.

Mga Isyung Pampolitika, Pangkabuhayan, at Pangkalikasan

    Ang mga isyung pampolitika, pangkabuhayan, at pangkalikasan ay magkakaugnay na hamon na patuloy na kinakaharap ng Pilipinas at ng buong mundo. Ang mga ito ay nakaaapekto sa pamumuhay ng mamamayan, sa pamahalaan, at sa kinabukasan ng kalikasan.

Mga Isyung Pampolitika

• Territorial disputes: Tulad ng agawan sa West Philippine Sea at Sabah, na nagdudulot ng tensyon sa ugnayang panlabas.
• Korapsyon at pamamahala: Patuloy na hamon ang katiwalian at kakulangan sa transparency sa pamahalaan.
• Political participation: Kakulangan ng aktibong pakikilahok ng mamamayan sa mga desisyon ng pamahalaan, na binigyang-diin sa mga aralin ng DepEd tungkol sa kontemporaryong isyu.
• Kapayapaan at seguridad: Mga rebelyon at armadong tunggalian sa ilang rehiyon ng bansa.

Mga Isyung Pangkabuhayan

• Kahirapan at kawalan ng trabaho: Isa sa pinakamalaking hamon na nagdudulot ng hindi pantay na pamumuhay.
• Pagtaas ng presyo ng bilihin (inflation): Direktang epekto sa kakayahan ng mga pamilya na matugunan ang pangangailangan.
• Globalization: Nagbibigay ng oportunidad sa kalakalan ngunit nagdudulot din ng kompetisyon na nakakaapekto sa lokal na industriya.
• Agrikultura at industriyalisasyon: Kakulangan sa suporta sa magsasaka at maliit na negosyo, na nagiging sanhi ng mabagal na pag-unlad.

Mga Isyung Pangkalikasan

• Polusyon: Malawakang problema sa hangin, tubig, at lupa na nakaaapekto sa kalusugan at kabuhayan.
• Pagkasira ng kagubatan: Deforestation at illegal logging na nagdudulot ng pagbaha at landslide.
• Klima at kalamidad: Paglala ng epekto ng climate change, gaya ng mas malalakas na bagyo at matinding init.
• Solid waste management: Kakulangan sa tamang pamamahala ng basura na nagdudulot ng krisis sa kalinisan.

Mga Hamon at Aral

• Pampolitika: Kailangang palakasin ang good governance at transparency.
• Pangkabuhayan: Dapat bigyang-pansin ang inclusive growth upang lahat ng sektor ay makinabang.
• Pangkalikasan: Kailangan ng mas mahigpit na batas at aktibong partisipasyon ng mamamayan sa pangangalaga ng kalikasan.

REFERENCE:

SlideShare – Mga Isyung Politikal at Pangkapayapaan

DepEd Google Sites – Mga Kontemporaryong Isyu

DepEd Tambayan – Mga Isyung Pangkapaligiran

GAWAIN!

Panuto: Basahing mabuti ang bawat tanong at sagutin ito ayon sa iyong pang-unawa. Isulat ito sa iyong notebook maging ang sagot. Ikomento sa comment section ang iyong natutunan sa araling ito.

1. Paano naging isyu ang terorismo hindi lamang sa isang bansa kundi maging sa buong mundo?

2. Paano naman nakakaapekto ang global financial crisis sa bawat bansa sa mundo?

3. Bakit mataas ang panawagan ng mundo ukol sa climate change? Paano ito nakakaapekto sa bawat bansa sa mundo?

4. Anu-ano ang epekto ng mga isyung pampolitika, pangkabuhayan, at pangkakalikasan sa bawat bansa at sa buong mundo?

5. Kung ikaw ang pinuno ng bansa, anu-anong mga hakbangin mo upang masolusyunan ang mga isyung pampolitika, pangkabuhayan, at pangkalikasan ng iyong bansa?

6. Bilang isang mag-aaral, anu-ano ang magagawa mo ukol sa mga isyung ito?