REMEDYAL SA IKATLONG MARKAHAN SA AP8

 

REMEDYAL

THIRD GRADING

 

K TO 10 CURRICULUM

GRADE 8

ANG ASYA AT DAIGDIG

 

 

PANGALAN

 

 

SECTION

 

 

REMEDYAL SA IKATLONG MARKAHAN

 

K TO 10 CURRICULUM

IKALAWANG REMEDYAL SA AP8

 

AP8-Q3-WEEK1: UNANG DIGMAANG PANDAIGDIG

 

BUOD:

____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

 

 

GAWAIN:

 

PANUTO: Sagutin ang mga sumusunod na katanungan. Ikomento ang inyong natutunan sa comment section. Isulat ang inyong sagot sa inyong notebook.

 

1. Ano ang naging hudyat ng pagsisimula ng Unang Digmaang Pandaigdig?

 

2. Bakit di nagtagumpay ang Schliffen Plan ng Germany?

 

3. Bakit napilitan na makisangkot ang United States sa digmaan?

 

4. Ano-ano ang mga hakbang na isinagawa ng mga pinuno ng bansa upang wakasan ang Unang Digmaang Pandaigdig?

 

5. Sa iyong palagay, makatwiran ba ang di pagpapahintulot sa mga natalong bansa na maging kabahagi sa paglulunsad ng Peace Conference?

 

6. Ano-ano ang naging epekto ng Unang Digmaang Pandaigdig?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

AP8-Q3-WEEK2:  Ang Daigdig Pagkaraan ng Digmaan

 

BUOD:

____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

 

 

GAWAIN:

 

PANUTO: Sagutin ang mga sumusunod na katanungan. Ikomento ang inyong natutunan sa comment section. Isulat ang inyong sagot sa inyong notebook.

 

1. Ano-ano ang mga hakbang na isinagawa ng mga pinuno ng bansa upang wakasan ang Unang Digmaang Pandaigdig?

 

 

2. Ano ang kaugnayan ng Labing Apat na Puntos sa pagtatatag ng Liga ng mga Bansa?

 

3. Ano ang naging epekto ng Spanish Flu sa Unang Digmaang Pandaigdig?

 

4. Sa iyong palagay, makatwiran ba ang di pagpapahintulot sa mga natalong bansa na maging kabahagi sa paglulunsad ng Peace Conference?

 

5. Paano nagsimula ang Great Depression?

 

6. Kung ikaw ay isang lider ng bansa, paano mo haharapin at tutugunan ang pandemya at great depression kung sakaling maranasan ito ng iyong bansang nasasakupan?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

AP8-Q3-WEEK3: Banta ng Ideolohiyang Totalitaryanismo at Pasismo

 

BUOD:

____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

 

 

GAWAIN:

 

PANUTO: Sagutin ang mga sumusunod na katanungan at ilagay sa inyong notebook ang inyong sagot. Ikomento ang inyong natutunan sa comment section.

 

1. Ano ang totalitaryanismo?

 

2. Paano ang pamumuhay sa ilalim ng toatalitaryanismo?

 

3. Paano mo maihahambing ang Pasismo sa Italya, Nazismo sa Germany, at Komunismo sa Russia sa Martial Law na naranasan ng bansang Pilipinas sa panahon ni Dating Presidente Ferdinand Marcos, Sr?

 

4. Paano kayang naging dahilan ng pagsilang ng demokrasya ang karanasan ng mga tao sa mundo sa ilalim ng Pasismo, Nazismo, at Komunismo?

 

5. Kung ikaw ay presidente ng bansa, anong ideolohiya ang nais mong ipatupad sa iyong nasasakupan, Bakit?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

AP8-Q3-WEEK4: Ikalawang Digmaang Pandaigdig

 

BUOD:

____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

 

 

 

GAWAIN:

 

 

 

PANUTO: Sagutin ang mga sumusunod na katanungan at ilagay sa inyong notebook ang inyong sagot. Ikomento ang inyong natutunan sa comment section.

 

1. Mayroon bang nananatiling epekto sa kasalukuyan ang naganap na digmaan noon? Magbigay ng limang mga bansang mayroong tensyon sa kasalukuyan.

 

 

2. Anu-ano ang mga dapat gawin upang maiwasan ang muling pagsiklab ng isa pang digmaan?

 

3. Ano ang mga masamang epekto ng digmaan? May kaugnayan ba ang mga naganap na digmaan noon sa kasalukuyang panahon? Ano ang kaugnayan nito sa kasalukuyan?

 

4. Sakaling sumiklab ang ikatlong digmaang pandaigdig, ano ang maipapayo mo sa mga lider ng sangkot na mga bansa?

 

5. Bilang mag-aaral ngayon, sakaling maging lider ka sa hinaharap, paano mo haharapin ang tensyon sa West Philippine Sea?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

AP8-Q3-WEEK5: Ang Cold War sa Europa at America

 

BUOD:

____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

 

 

 

 

GAWAIN!

 

Panuto: Sagutin ang mga sumusunod na katanungan ayon sa impormasyon sa itaas at inyong pang-unawa. Ikomento ang inyong natutunan sa comment section.

 

1. Ano ang Cold War? Paano ito nakaapekto sa bansang sangkot at hindi sangkot?

 

2. Anu-ano ang mga ginamit ng Amerika upang masupil ang mga Ruso sa labanang ito?

 

3. Bakit sinasabing ang Cuban Missile Crisis ang pinadelikadong sandali ng Cold War?

 

4. Paano tinapatan ng mga Ruso ang mga hakbangin ng Amerika laban sa kanila?

 

5. Kung ikaw ay isang pinuno ng bansa na sangkot sa napipintong Cold War laban sa ibang bansa, paano mo ito pipigilan o wawakasan?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

AP8-Q3-WEEK6:  Ang Asya at Africa sa Panahon ng Cold War

 

BUOD:

____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

 

 

 

GAWAIN!

 

PANUTO: Sagutin ang mga sumusunod na katanungan at isulat ito sa inyong notebook. Ikomento sa comment section ang inyong natutunan sa aralin.

 

1. Anu-anong mga pangyayari ang nagtulak sa paglaya ng mga bansa sa Asya at Africa?

 

2. Anu-ano ang mga bansang kabilang a Non-Alighned Nations?

 

3. Ano ang neokolonyalismo? Anu-ano ang mga mukha nito at paano itong naging kasangkapan ng mga mananakop upang panatilihin ang kanilang kapangyarihan?

 

4. Ano ang nasa likod ng digmaang Korea at Vietnam? Ipaliwanag ng iyong sagot.

 

5. Ano naman ang kinalaman ng Soviet Union at Amerika sa Ruso-Afghan War?

 

6. Naniniwala kaba na ang Pilipinas ay kontrolado pa rin ng Amerika sa larangan ng ekonomiya, pulitika, at polisiya? Ipaliwanag ng iyong sagot.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

AP8-Q3-WEEK7: Ang Daigdig Matapos ang Cold War: Pagkakabuwag ng USSR

 

BUOD:

____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

 

 

 

 

GAWAIN!

 

Panuto: Sagutin ang mga sumusunod na katanungan at isulat sa notebook ang inyong sagot. Ikomento naman sa comment section ang inyong natutunan sa aralin.

 

1. Ano ang Cold War at Paano ito nakaapekto sa Mundo?

 

2. Paano nabuwag ang cold war?

 

3. Anu-ano ang naging resulta ng pagkabuwag ng cold war?

 

4. Sinu-sino ang nakinabang sa pagkabuwag ng cold war?

 

5. Bilang mag-aaral, anong adbokasiya ang iyong isusulong upang maipanatili ang kaayusan ng mundo?

 

 

 

 

AP8-Q3-WEEK8: Ang Daigdig Matapos ang Cold War: MGA KILUSAN PARA SA DEMOKRASYA

 

BUOD:

____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

 

 

 

GAWAIN!

 

Panuto: Basahin mabuti ang mga katanungan at sagutin. Isulat sa notebook ang mga tanong at inyong sagot. Ikomento naman sa comment section ang inyong natutunan.

 

1. Anu-ano ang Civil Rights Movement sa US, Solidarity Movement ng Poland, Tiananmen Square Protest sa China at Anti-Aprtheid Movement ng South Africa?

 

2. Paano ito naging susi upang makamit ang demokrasya?

 

3. Sinu-sino ang mga nanguna sa mga kilusang ito?

 

4. Sa inyong palagay, paano nakamit ng mga tao ang kanilang tagumpay sa mga kilusang ito?

 

5. Batid mong laganap ang kaguluhan, korapsyon, kamangmangan, krimen, kalamidad, at kamalayan, bilang mag-aaral, ano ang iyong gagawin?

 

IKATLONG LAGUMANG PAGSUSULIT SA AP8

Panuto: Bilugan/Piliin ang letra na tamang sagot.

1. Ano ang pangyayaring nagpasiklab ng Unang Digmaang Pandaigdig?

A. Pagpatay kay Archduke Franz Ferdinand

B. Pag-atake sa Pearl Harbor

2. Alin sa mga sumusunod ang pangunahing sanhi ng digmaan?

A. Militarismo, Alyansa, Imperyalismo, Nasyonalismo

B. Pagbuo ng NATO

3. Ano ang alyansa ng Germany, Austria-Hungary, at Italy bago ang WWI?

A. Triple Alliance

B. Warsaw Pact

4. Ano naman ang alyansa ng Britain, France, at Russia bago ang WWI?

A. Triple Entente

B. Allied Powers

5. Alin sa mga sumusunod ang naging epekto ng Unang Digmaang Pandaigdig?

A. Pagbuo ng League of Nations

B. Pagbagsak ng Berlin Wall

6. Ano ang pangunahing layunin ng League of Nations?

A. Pigilan ang panibagong digmaan sa pamamagitan ng diplomasya

B. Magpatupad ng Cold War policies

7. Ito ang pandemya na kumalat matapos ang Unang Digmaang Pandaigdig.

A. Spanish Flu

B. COVID-19

8. Ano kaya ang naging epekto ng Spanish Flu sa populasyon ng mundo?

A. Naging sanhi ng pagkamatay ng milyon-milyon

B. Nagpatibay sa League of Nations

9. Ito ang pangunahing sanhi ng Great Depression.

A. Pagbagsak ng stock market noong 1929

B. Pagbuo ng NATO

10. Ano ang naging tugon ng mga bansa sa Great Depression?

A. Pagpapatupad ng mga repormang pang-ekonomiya at pampulitika

B. Paglusob sa ibang bansa

11. Ito ang pangunahing katangian ng Totalitaryanismo.

A. Ganap na kontrol ng estado sa lahat ng aspeto ng buhay

B. Malayang halalan at oposisyon

12. Sino ang lider ng Bolsheviks na nagtatag ng komunismo sa Russia?

A. Vladimir Lenin

B. Benito Mussolini

Tamang Sagot: C

13. Siya ang nagpatupad ng komunismo sa China?

A. Mao Zedong

B. Chiang Kai-shek

14. Ano ang ideolohiyang ipinatupad ni Adolf Hitler sa Germany?

A. Nazismo

B. Pasismo

15. Ano ang pangunahing layunin ng militarismo sa Japan bago ang WWII?

A. Pagpapalawak ng teritoryo at kapangyarihan ng bansa

B. Pagbuo ng League of Nations

16. Ito ang pangunahing sanhi ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig?

A. Paglusob ng Germany sa Poland

B. Pagpatay kay Archduke Franz Ferdinand

17. Ang alyansa ng Germany, Italy, at Japan noong WWII?

A. Allied Powers

B. Axis Powers

18. Ano naman ang alyansa ng Britain, US, at USSR noong WWII?

A. Allied Powers

B. Axis Powers

19. Ito ang pangyayaring nag-udyok sa US na sumali sa WWII?

A. Pag-atake sa Pearl Harbor

B. Pagbuo ng NATO

20. Ano ang naging epekto ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig sa Europa?

A. Pagbuo ng NATO at Warsaw Pact

B. Pagbagsak ng Berlin Wall

21. Ano kaya ang layunin ng Truman Doctrine?

A. Pigilan ang paglaganap ng komunismo

B. Palakasin ang ekonomiya ng Japan

22. Ito ang pangunahing layunin ng Marshall Plan?

A. Pagbibigay ng tulong pinansyal sa Europa upang makabangon

B. Pagbuo ng NATO

23. Ano ang alyansa ng mga bansang Kanluranin na nabuo noong Cold War?

A. NATO

B. Axis Powers

24. Ano ang tinatawag na “Space Race”?

A. Paligsahan sa teknolohiya ng kalawakan sa pagitan ng US at USSR

B. Paligsahan sa ekonomiya ng Europa

25. Ano ang pangunahing epekto ng Cold War sa Europa at America?

A. Pagkakaroon ng matinding tensyon at tunggalian sa ideolohiya

B. Pagbuo ng League of Nations

26. Ano ang pangunahing epekto ng Cold War sa Asya at Africa?

A. Paglaya ng mga bansa mula sa kolonyalismo

B. Pagbuo ng League of Nations

27. Ano ang ibig sabihin ng Neokolonyalismo?

A. Pagsasamantala sa ekonomiya at politika ng malalayang bansa

B. Pagbuo ng bagong imperyo sa Europa

28. Ito ang layunin ng Non-Aligned Nations.

A. Manatiling hindi nakikiling sa alinmang superpower

B. Magtatag ng imperyo sa Asya

29. Ano ang pangunahing dahilan ng Digmaang Korea?

A. Pag-aagawan ng North at South Korea sa ideolohiya (komunismo vs demokrasya)

B. Pagbagsak ng Berlin Wall

30. Ano naman ang naging dahilan ng Digmaang Vietnam?

A. Pag-aagawan ng North Vietnam (komunista) at South Vietnam (demokratiko)

B. Pagbuo ng League of Nations

31. Ano ang Russo-Afghan War?

A. Digmaan sa pagitan ng USSR at Afghanistan kung saan sinuportahan ng US ang mga mujahideen

B. Paglusob ng Germany sa Afghanistan

32. Ano ang pangunahing dahilan ng pagbagsak ng USSR?

A. Pagbagsak ng Berlin Wall at krisis sa ekonomiya

B. Paglusob ng Germany sa Poland

33. Sino ang huling lider ng USSR bago ito bumagsak?

A. Mikhail Gorbachev

B. Boris Yeltsin

34. Ano ang naging simbolo ng pagtatapos ng Cold War?

A. Pagbagsak ng Berlin Wall

B. Pagbuo ng NATO

35. Ano ang mahalagang aral mula sa pagbagsak ng USSR?

A. Ang kahalagahan ng balanseng pamamahala at kalayaan

B. Ang kahalagahan ng imperyalismo

36. Ano ang pangunahing layunin ng Civil Rights Movement sa US?

A. Pagbibigay ng pantay na karapatan sa mga African-American

B. Pagbuo ng NATO

37. Sino ang kilalang lider ng Civil Rights Movement na nagbigay ng talumpating “I Have a Dream”?

A. Martin Luther King Jr.

B. Mao Zedong

38. Ano ang Solidarity Movement ng Poland?

A. Kilusan ng mga manggagawa laban sa pamahalaang komunista

B. Kilusan para sa kalayaan ng India

39. Ano ang Anti-Apartheid Movement sa South Africa?

A. Kilusan laban sa diskriminasyon ng lahi at paghihiwalay ng puti at itim

B. Kilusan para sa kalayaan ng India

40. Paano nakatulong ang Imperyalismo sa Africa at Asya upang lalong tumindi ang tensyon sa Europa bago ang 1914?

A. Nagdulot ng kompetisyon sa teritoryo at yaman

B. Nagpatibay ng League of Nations

41. Bakit itinuring ng maraming Aleman na hindi makatarungan ang Treaty of Versailles?

A. Dahil pinatawan sila ng mabigat na reparasyon at limitasyon sa militar

B. Dahil binigyan sila ng bagong teritoryo

42. Bakit nabigo ang League of Nations na maiwasan ang panibagong digmaan?

A. Dahil hindi sumali ang US at kulang sa kapangyarihang ipatupad ang mga desisyon

B. Dahil sa labis na suporta ng Germany

43. Paano nakaapekto ang Great Depression sa pag-usbong ng mga totalitaryong pamahalaan sa Europa?

A. Nagbigay ng oportunidad sa mga lider na mangako ng solusyon sa krisis

B. Nagpatibay sa demokrasya sa Germany

44. Paano nakaapekto ang Komunismo sa Russia at China sa pandaigdigang politika noong ika-20 siglo?

A. Naging alternatibong ideolohiya laban sa kapitalismo at demokrasya

B. Nagbigay-daan sa pagtatatag ng NATO

45. Bakit itinuring na pangunahing sanhi ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig ang Treaty of Versailles?

A. Dahil nagdulot ito ng matinding galit at paghihiganti sa Germany dahil sa mabigat na reparasyon

B. Dahil nagpatibay ito sa demokrasya ng Europa

46. Ano ang naging epekto ng WWII sa pandaigdigang kapangyarihan?

A. Naging bipolar na tunggalian sa pagitan ng US at USSR

B. Naging imperyo ang Germany

47. Paano nakatulong ang Marshall Plan sa Europa pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig?

A. Nagbigay ng tulong pinansyal upang makabangon ang mga bansang naapektuhan ng digmaan

B. Nagpatibay sa militar ng USSR

48. Ano ang pangunahing pagkakaiba ng NATO at Warsaw Pact?

A. NATO ay alyansa ng mga bansang Kanluranin, samantalang Warsaw Pact ay alyansa ng USSR at Silanganin

B. NATO ay alyansa ng Asya, samantalang Warsaw Pact ay alyansa ng Africa

49. Bakit mahalagang bigyan ng pinakamalaking budget ang Department of Education?

A. Upang matiyak ang kalidad ng edukasyon at paghahanda ng mamamayan para sa kaunlaran

B. Upang mapalawak ang kaalaman sa kalakalan sa loob at labas ng bansa

50. Kung ikaw ang lider ng bansa sa kasalukuyan, paano mo haharapin ang kasalukuyang problema ng iyong nasasakupan?

A. Magbibigay ng bukas na komunikasyon, konsultasyon, at tamang polisiya batay sa pangangailangan ng mamamayan

B. Magpapalakas ng militar upang masupil ang lahat ng oposisyon

K TO 10 CURRICULUM: AP8-Q3-WEEK8-VIDEO LESSON: Mga Kilusan para sa Demokrasya

 Mga Kilusan para sa Demokrasya 

 

1. Civil Rights Movement sa US 

 2. Solidarity Movement ng Poland 

 3. Tiananmen Square Protest sa China 

 4. Anti-Apartheid Movement ng South Africa

K TO 10 CURRICULUM: AP8-Q3-WEEK7-VIDEO LESSON: Ang Daigdig Matapos ang Cold War: Pagkakabuwag ng USSR

Ang Daigdig Matapos ang Cold War: Pagkakabuwag ng USSR

 

 

K TO 10 CURRICULUM: AP8-Q3-WEEK6 VIDEO LESSON: Ang Asya at Africa sa Panahon ng Cold War

 Ang Asya at Africa sa Panahon ng Cold War 

 1. Paglaya ng mga Bansa at Neokolonyalismo 

 2. Non-Aligned Nations 

 3. Digmaang Korea at Vietnam 

 4. Russo-Afghan War

K TO 10 CURRICULUM: AP8-Q3-WEEK5 VIDEO LESSON: Ang Cold War sa Europa at America

 Ang Cold War sa Europa at America 

1. Truman Doctrine at Marshall Plan 

 2. NATO at Warsaw Pact 

 3. Space Race 

 4. Cuban Missile Crisis

K TO 10 CURRICULUM: AP8-Q3-WEEK4-VIDEO LESSON: Ikalawang Digmaang Pandaigdig

 Ikalawang Digmaang Pandaigdig 

 1. Sanhi 

 2. Mga Pangyayari 

 3. Mga Pagbabagong dulot ng Digmaan

K TO 10 CURRICULUM: AP8-Q3-WEEK3-VIDEO LESSON: Banta ng Ideolohiyang Totalitaryanismo at Pasismo

 Banta ng Ideolohiyang Totalitaryanismo at Pasismo 

 1. Katuturan ng Totalitaryanismo 

 2. Komunismo sa Russia at China 

 3. Pasismo sa Italy at Nazismo sa Germany 

 4. Militarismo sa Japan

K TO 10 CURRICULUM: AP8-Q3-WEEK2-VIDEO LESSON: Ang Daigdig Pagkaraan ng Digmaan

 Ang Daigdig Pagkaraan ng Digmaan 

1. Pagtatatag ng League of Nations 

 2. Spanish Flu 

 3. Great Depression

K TO 10 CURRICULUM: AP8-Q3-WEEK1-VIDEO LESSON: Unang Digmaang Pandaigdig

 A. Unang Digmaang Pandaigdig (Natatalakay ang mga sanhi, pangyayari, at pagbabagong dulot ng Unang Digmaang Pandaigdig )

1. Mga Sanhi 

2. Mga Pangyayari 

3. Mga Pagbabagong dulot ng Digmaan 

K TO 10 CURRICULUM: AP8-Q3-WEEK8: MGA KILUSAN PARA SA DEMOKRASYA

 AP8-Q3-WEEK8: MGA KILUSAN PARA SA DEMOKRASYA

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN  

 Naipamamalas ang pag-unawa at pagpapahalaga sa mga pangyayari at isyung pampolitika sa daigdig na nagpapatatag sa diwa ng demokrasya ng mga mamamayan 

PAMANTAYAN SA PAGGANAP  

Nakalilikha ng adbokasiyang may kaugnayan sa mga isyu at hamong pampolitika at pansibiko na nagpapatatag sa diwa ng demokrasya 

Layunin: Napahahalagahan ang bahaging ginampanan ng iba’t ibang kilusan sa pagtaguyod ng demokratikong lipunan

PAKSA!

H. Mga Kilusan para sa Demokrasya 

1. Civil Rights Movement sa US 

2. Solidarity Movement ng Poland 

3. Tiananmen Square Protest sa China 

4. Anti-Apartheid Movement ng South Africa 

1. Civil Rights Movement sa US 

Ang Civil Rights Movement sa Amerika ay isang makasaysayang kilusan noong 1950s–1960s na naglalayong wakasan ang diskriminasyon at pagkakahiwalay ng mga African American sa lipunan.

Narito ang mas detalyadong paglalarawan ng kilusan:

Buod ng Civil Rights Movement

• Layunin: Ipaglaban ang pantay na karapatang sibil para sa mga African American, kabilang ang karapatang bumoto, edukasyon, trabaho, at pantay na pagtrato sa batas.
• Panahon: 1954–1968, bagamat may mga naunang ugat at sumunod na epekto.
• Paraan ng pakikibaka: Mapayapang protesta, civil disobedience, boycott, sit-ins, at marches.

Mahahalagang Pangyayari

Taon-Pangyayari-Detalye

1954-Brown v. Board of Education-Ipinahayag ng Korte Suprema na ilegal ang segregasyon sa paaralan.

1955-Montgomery Bus Boycott-Tumanggi si Rosa Parks na umupo sa likod ng bus; sinimulan ang boycott laban sa segregasyon.

1960-Greensboro Sit-ins-Apat na estudyanteng African American ang nagprotesta sa isang segregated lunch counter.

1963-March on Washington-Mahigit 250,000 katao ang nagmartsa; dito binigkas ni Martin Luther King Jr. ang “I Have a Dream” speech.

1964-Civil Rights Act-Ipinagbawal ang diskriminasyon sa lahi, kasarian, relihiyon, at bansang pinagmulan.

1965-Voting Rights Act- Tinanggal ang mga hadlang sa pagboto ng mga African                                                                    American sa timog.

1968-Fair Housing Act-Ipinagbawal ang diskriminasyon sa pabahay batay sa lahi o relihiyon.

Mga Kilalang Pinuno

• Martin Luther King Jr. – Tagapagsalita ng kilusan; tagapagtaguyod ng nonviolence.
• Rosa Parks – Simbolo ng pagtutol sa segregasyon.
• Malcolm X – Mas radikal na boses para sa karapatang pantao ng mga Black Americans.
• Thurgood Marshall – Abogado sa Brown v. Board; naging unang African American Supreme Court Justice.

Epekto sa Kasaysayan

• Nagbukas ng daan sa modernong karapatang pantao sa Amerika.
• Naging inspirasyon sa mga kilusan sa ibang bansa, kabilang ang mga laban sa diktadura at diskriminasyon sa Asya at Africa.
• May koneksyon sa mga kilusang masa sa Pilipinas, gaya ng EDSA People Power, sa aspeto ng mapayapang protesta.

2. Solidarity Movement ng Poland 

Ang Solidarity Movement ng Poland, na tinatawag na Solidarność, ay isang malawak na kilusang panlipunan na naglalayong isulong ang mga sanhi ng karapatan ng mga manggagawa at pagbabagong panlipunan. Nang unang bahagi ng dekada 1980, ang kilusan ay naging isang bagong puwersa sa loob ng bansa, na nagdulot ng paglitaw ng mga kaganapan na nagdudulot ng pagpapanatili ng kalayaan, hustisyang panlipunan, at pang-ekonomiya. Ang kilusan ay nagpapakita ng pagkilos ng mga mamamayan sa pagpapanatili ng demokrasya at kalayaan, at ang mga pagkilos nito ay nagpabago sa bansa at sa mga lumalaban para sa kalayaan nito.

Ano ang Solidarity Movement?

• Pormal na pangalan: Niezależny Samorządny Związek Zawodowy "Solidarność" (Independent Self-Governing Trade Union "Solidarity")
• Itinatag: Setyembre 1980 sa Gdańsk Shipyard, Poland
• Pinuno: Lech Wałęsa, isang elektrisyan at karismatikong lider-manggagawa

Mga Dahilan ng Pag-usbong

• Krisis sa ekonomiya: Mataas na presyo, kakulangan ng pagkain, at mababang sahod noong dekada 1970
• Pag-aalsa ng mga manggagawa: Malawakang welga noong 1976 at 1980
• Pagod sa awtoritaryong pamahalaan: Ang mga mamamayan ay sawang-sawa na sa kontrol ng Partido Komunista at sa impluwensiya ng Soviet Union

Mga Layunin ng Kilusan

• Magtatag ng malayang unyon ng mga manggagawa
• Ipaglaban ang karapatang pantao, kalayaan sa pamamahayag, at demokratikong reporma
• Magkaroon ng negosasyon sa halip na marahas na pag-aaklas

Repression at Pagbangon

• Disyembre 1981: Ipinatupad ang martial law sa Poland; ipinagbawal ang Solidarity at inaresto ang mga lider nito
• 1980s: Patuloy ang lihim na operasyon ng kilusan, suportado ng Simbahang Katoliko at pandaigdigang komunidad
• 1989: Matagumpay na nakipagkasundo sa pamahalaan sa pamamagitan ng Round Table Talks, na nagbukas ng daan sa halalan at demokratikong transisyon

Epekto at Kahalagahan

• Unang malayang unyon sa loob ng Soviet bloc
• Naging inspirasyon sa iba pang kilusan sa Silangang Europa (hal. sa Czechoslovakia, Hungary, at East Germany)
• Nagbunsod sa pagbagsak ng komunismo sa rehiyon at sa kalaunan ay sa pagbuwag ng Soviet Union
• Si Lech Wałęsa ay ginawaran ng Nobel Peace Prize noong 1983 at naging Pangulo ng Poland noong 1990

3. Tiananmen Square Protest sa China 

Ang Tiananmen Square protest ay isang pampublikong demonstrasyon na nagsimula noong Hunyo ng 1989 sa Beijing, China. Ang mga nagprotesta ay mga estudyante at mga pampublikong tao na naglalarawan ng mga karanasan sa kanilang mga damdamin at mga damdamin sa kanilang mga damdamin. Ang mga protesta ay nagsimula noong Abril ng 1989, bilang mga pampublikong demonstrasyon ng pagdadalamhati para sa dating Kalihim ng Partido Komunista ng Partido Komunista Hu Yaobang. Ang libing ng isang mataas na opisyal ng gobyerno ay tila isang malamang na spark para sa mga demonstrasyon ng pro-demokrasya at kaguluhan. Gayunpaman, ang Tiananmen Square Protests at Massacre ay wala pang dalawang buwan, 250 hanggang 7,000 katao ang namatay.

Konteksto at Sanhi ng Pag-aalsa

Pagkamatay ni Hu Yaobang (Abril 1989): Isang dating lider ng Communist Party na sumuporta sa reporma. Ang kanyang kamatayan ang naging mitsa ng mga kilos-protesta.

Mga hinaing ng mga mamamayan:

• Korapsyon sa pamahalaan
• Inflation at kahirapan
• Kakulangan ng kalayaan sa pamamahayag at pulitika
• Inspirasyon: Ikatlong alon ng demokrasya sa buong mundo, kabilang ang People Power sa Pilipinas

Mga Protesta sa Tiananmen Square

Mga kalahok: Libu-libong estudyante, intelektwal, at karaniwang mamamayan

Mga panawagan:

• Kalayaan sa pamamahayag
• Karapatang pantao
• Demokratikong reporma

Simbolo: “Tank Man” — isang hindi pa rin nakikilalang lalaki na humarang sa hanay ng mga tangke, naging simbolo ng katapangan at paglaban

Marahas na Pagsupil

Hunyo 3–4, 1989: Ipinadala ng pamahalaan ang militar upang buwagin ang mga nagpoprotesta

Mga ulat ng karahasan:

• Libu-libong sibilyan ang nasugatan o napatay (tinatayang hanggang 10,000 ayon sa ilang ulat)
• Walang opisyal na bilang ng mga nasawi ang inilabas ng pamahalaan
• Censorship: Mahigpit na ipinagbabawal sa China ang pagtalakay sa insidente hanggang ngayon

Epekto at Kahalagahan

Sa loob ng China:

• Mas pinaigting na kontrol ng estado sa media at internet
• Pagpapalakas ng awtoritaryong pamumuno

Sa labas ng China:

• Malawakang pagkondena mula sa pandaigdigang komunidad
• Naging simbolo ng laban para sa demokrasya at karapatang pantao

4. Anti-Apartheid Movement ng South Africa 

Ang Anti-Apartheid Movement sa South Africa ay isang pandaigdigang kilusan na tumutol sa sistemang rasista ng apartheid, na nagtagumpay sa pagbuwag ng diskriminasyon at sa pagkamit ng demokrasya noong 1994. Ito ay pinangunahan ng mga lokal na grupo tulad ng African National Congress (ANC) at sinamahan ng malawak na suporta mula sa buong mundo.

Ano ang Apartheid?

• Apartheid ay isang sistemang pampulitika at panlipunan na ipinatupad ng National Party mula 1948, kung saan ang mga taong itim, may kulay, at Asyano ay sistematikong pinagkaitan ng karapatang pantao.
• Paghiwalay ng lahi sa edukasyon, tirahan, trabaho, at pampublikong serbisyo
• Pagkakait ng boto at representasyon sa pamahalaan para sa mga hindi puti

Mga Pangunahing Kilusan

• African National Congress (ANC): Itinatag noong 1912, naging pangunahing tagapagsulong ng paglaban sa apartheid
• Pan-Africanist Congress (PAC): Isa pang militanteng grupo na tumutol sa apartheid
• United Democratic Front (UDF): Koalisyon ng mga grupong sibiko, relihiyoso, at estudyante noong 1980s
• International Anti-Apartheid Movement (AAM): Nagsimula sa UK noong 1959 bilang Boycott Movement, lumawak sa buong mundo

Mga Paraan ng Paglaban

• Boycott at sanctions: Hindi pagbili ng produktong South African, pagputol ng ugnayang diplomatiko, at pag-ban sa sports at kultura
• Civil disobedience: Mga martsa, welga, at protesta sa loob ng bansa
• Armed resistance: Gamit ng militar na sangay ng ANC, ang Umkhonto we Sizwe
• Global solidarity: Suporta mula sa UN, simbahan, unyon, estudyante, at mga artista

Pandaigdigang Epekto

• UN Resolutions: Noong 1962, nanawagan ang UN ng economic sanctions laban sa South Africa
• Cultural boycott: Hindi pinayagang mag-perform ang mga South African artists sa ibang bansa
• Sports isolation: Pagkakatanggal ng South Africa sa Olympics at iba pang internasyonal na kompetisyon

Tagumpay at Transisyon

• Pagkakakulong kay Nelson Mandela (1962–1990): Naging simbolo ng paglaban sa apartheid
• Pagbuwag ng apartheid: Noong 1990, pinawalang-bisa ang mga batas ng apartheid; pinakawalan si Mandela
• Halalan noong 1994: Unang demokratikong halalan kung saan lahat ng lahi ay bumoto; si Nelson Mandela ang naging unang itim na pangulo ng South Africa

Tandaan!

• Ang American Civil Rights Movement ay isang malawakang kilusan ng protesta laban sa pagkakahiwalay ng lahi (segregation) at diskriminasyon sa mga estado sa timog ng Estados Unidos. Naging kilala ito sa buong bansa noong kalagitnaan ng dekada 1950.
• Ang Solidarity Movement sa Poland ay isang makasaysayang kilusang paggawa at pampulitika na naging pangunahing puwersa sa pagbagsak ng komunismo sa Silangang Europa.
• Ang Tiananmen Square Protest noong 1989 ay isang makasaysayang kilos-protesta sa Beijing, China, na pinangunahan ng mga estudyante upang humiling ng demokrasya, kalayaan sa pamamahayag, at reporma sa pamahalaan. Ito ay marahas na sinupil ng pamahalaang Tsino noong Hunyo 4, 1989.
• Ang Anti-Apartheid Movement sa South Africa ay isang pandaigdigang kilusan na tumutol sa sistemang rasista ng apartheid, na nagtagumpay sa pagbuwag ng diskriminasyon at sa pagkamit ng demokrasya noong 1994. Ito ay pinangunahan ng mga lokal na grupo tulad ng African National Congress (ANC) at sinamahan ng malawak na suporta mula sa buong mundo.

REFERENCE

https://www.britannica.com/event/American-civil-rights-movement/Du-Bois-to-Brown

GAWAIN!

Panuto: Basahin mabuti ang mga katanungan at sagutin. Isulat sa notebook ang mga tanong at inyong sagot. Ikomento naman sa comment section ang inyong natutunan.

1. Anu-ano ang Civil Rights Movement sa US, Solidarity Movement ng Poland, Tiananmen Square Protest sa China at Anti-Aprtheid Movement ng South Africa?

2. Paano ito naging susi upang makamit ang demokrasya?

3. Sinu-sino ang mga nanguna sa mga kilusang ito?

4. Sa inyong palagay, paano nakamit ng mga tao ang kanilang tagumpay sa mga kilusang ito?

5. Batid mong laganap ang kaguluhan, korapsyon, kamangmangan, krimen, kalamidad, at kamalayan, bilang mag-aaral, ano ang iyong gagawin?

K TO 10 CURRICULUM: AP8-Q3-WEEK7: Ang Daigdig Matapos ang Cold War: Pagkakabuwag ng USSR

AP8-Q3-WEEK7: Ang Daigdig Matapos ang Cold War: Pagkakabuwag ng USSR 

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN  

 Naipamamalas ang pag-unawa at pagpapahalaga sa mga pangyayari at isyung pampolitika sa daigdig na nagpapatatag sa diwa ng demokrasya ng mga mamamayan 

PAMANTAYAN SA PAGGANAP  

Nakalilikha ng adbokasiyang may kaugnayan sa mga isyu at hamong pampolitika at pansibiko na nagpapatatag sa diwa ng demokrasya 

LAYUNIN: Natataya ang kalagayan ng daigdig sa pagwawakas ng Cold War

PAKSA!

G. Ang Daigdig Matapos ang Cold War: Pagkakabuwag ng USSR 

Pagtatapos ng Cold War

Ang Cold War ay pormal na nagtapos noong 1991 kasunod ng pagbagsak ng Unyong Sobyet, na nagdulot ng malawakang pagbabago sa pandaigdigang kaayusan—mula sa ideolohiya, alyansa, ekonomiya, hanggang sa kapangyarihang pampolitika.

Ano ang Cold War?

Isang ideolohikal na tunggalian sa pagitan ng Estados Unidos (kapitalismo) at Unyong Sobyet (komunismo) mula 1947 hanggang 1991.

Hindi ito tuwirang digmaan, kundi serye ng proxy wars, arms race, space race, at diplomatikong tensyon.

Mga Pangunahing Dahilan ng Pagtatapos

1. Pagbagsak ng Berlin Wall (1989)

• Simbolo ng pagkakahiwalay ng Silangan at Kanlurang Europa.
• Nagbukas ng daan sa muling pagkakaisa ng Germany.

2. Reporma ni Mikhail Gorbachev

• Glasnost (pagbubukas) at Perestroika (reporma) ay nagbigay ng kalayaan sa media, ekonomiya, at politika.
• Nagdulot ng pag-aalsa sa mga Soviet republics.

3. Pagkakabuwag ng USSR (1991)

• Maraming republika ang humiwalay (Ukraine, Lithuania, Estonia, atbp).
• Si Gorbachev ay nagbitiw noong Disyembre 25, 1991.
• Ang Russia ang pumalit bilang pangunahing estado.

Epekto ng Pagtatapos ng Cold War

• Pagwawakas ng bipolar world: US ang natirang superpower.
• Pag-usbong ng globalisasyon: Kapitalismo at demokrasya ay lumaganap sa dating komunistang bansa.
• Pagbabago sa alyansa: Maraming dating Warsaw Pact nations ang sumali sa NATO.
• Pagkakaroon ng bagong mga bansa: 15 bagong bansa mula sa dating USSR.
• Pagkagulo sa ilang rehiyon: Digmaan sa Chechnya, Georgia, at iba pa.

Pagkabuwag ng USSR

Ang pagkakabuwag ng USSR noong 1991 ang nagmarka sa pagtatapos ng Cold War at nagsimula ng bagong pandaigdigang kaayusan kung saan nangingibabaw ang Estados Unidos bilang nag-iisang superpower. Ito ay nagdulot ng malawakang pagbabago sa politika, ekonomiya, at ideolohiya sa buong mundo.

Paano Nabuwag ang USSR?

1. Ekonomikong Pagkahina: Hindi nakasabay ang ekonomiya ng USSR sa modernisasyon ng Kanluran. Ang sobrang gastos sa armas, digmaan sa Afghanistan, at hindi epektibong central planning ay nagdulot ng krisis.

2. Reporma ni Mikhail Gorbachev:

• Glasnost (pagbubukas) – Kalayaan sa pamamahayag at opinyon.
• Perestroika (restructuring) – Reporma sa ekonomiya at pamahalaan.

3. Pag-aalsa sa mga Republika: Maraming Soviet republics tulad ng Ukraine, Lithuania, at Estonia ang nagdeklara ng kalayaan.

4. Pagbagsak ng Berlin Wall (1989): Simbolo ng pagbagsak ng komunismo sa Europa.

5. Disyembre 25, 1991: Pormal na nagbitiw si Gorbachev; tuluyang nabuwag ang USSR.

Epekto sa Daigdig

1. Pagwawakas ng Cold War

• Nawala ang bipolar na tunggalian sa pagitan ng US at USSR.
• Lumaganap ang demokrasya at kapitalismo sa dating komunistang bansa.

2. Pag-usbong ng US bilang hegemon

• Naging pangunahing tagapagtulak ng globalisasyon, teknolohiya, at liberal na ekonomiya.

3. Pagbabago sa Europa

• Nabuo ang European Union bilang mas pinagsama-samang ekonomiya.
• Maraming dating Warsaw Pact nations ang sumali sa NATO.

4. Pagkakaroon ng bagong mga bansa

• 15 bagong bansa ang lumitaw mula sa dating USSR, kabilang ang Russia, Ukraine, Kazakhstan, at iba pa.

5. Pagkagulo sa ilang rehiyon

• Nagkaroon ng mga digmaan sa Chechnya, Georgia, at iba pang lugar dahil sa etniko at teritoryal na alitan.

Bagong Mukha ng Pandaigdigang Kaayusan

• Ang pagtatapos ng Cold War ay hindi nangangahulugang pagtatapos ng lahat ng tensiyon. Sa halip, ito ang simula ng mga bagong isyu:
• Pag-angat ng mga Rehiyonal na Konflikto: Sa kawalan ng “balanse ng takot,” lumitaw ang mga alitan sa Gitnang Silangan, Balkans, at Africa.
• Pag-usbong ng mga Bagong Estado: Maraming bagong bansang dating nasa ilalim ng USSR ang nakaranas ng kaguluhan sa transisyon mula komunismo patungong demokrasya.
• Pagbabago sa Estratehiyang Militar: Nabawasan ang banta ng nuklear na digmaan, ngunit lumitaw naman ang mga banta tulad ng terorismo, cyberwarfare, at regional proxy wars.
• Paglakas ng Globalisasyon: Mas lumawak ang ugnayan ng mga bansa sa kalakalan, teknolohiya, at kultura—isang epekto ng pamamayani ng ideolohiya ng Kanluran matapos ang Cold War.

TANDAAN!

- Ang Cold War ay pormal na nagtapos noong 1991 kasunod ng pagbagsak ng Unyong Sobyet, na nagdulot ng malawakang pagbabago sa pandaigdigang kaayusan—mula sa ideolohiya, alyansa, ekonomiya, hanggang sa kapangyarihang pampolitika.

- Ang pagkakabuwag ng USSR noong 1991 ang nagmarka sa pagtatapos ng Cold War at nagsimula ng bagong pandaigdigang kaayusan kung saan nangingibabaw ang Estados Unidos bilang nag-iisang superpower. Ito ay nagdulot ng malawakang pagbabago sa politika, ekonomiya, at ideolohiya sa buong mundo.

GAWAIN!

Panuto: Sagutin ang mga sumusunod na katanungan at isulat sa notebook ang inyong sagot. Ikomento naman sa comment section ang inyong natutunan sa aralin.

1. Ano ang Cold War at Paano ito nakaapekto sa Mundo?

2. Paano nabuwag ang cold war?

3. Anu-ano ang naging resulta ng pagkabuwag ng cold war?

4. Sinu-sino ang nakinabang sa pagkabuwag ng cold war?

5. Bilang mag-aaral, anong adbokasiya ang iyong isusulong upang maipanatili ang kaayusan ng mundo?

Reference:

DIGNIDAD: FOURTH GRADING

https://ourhappyschool.com/Ang_Daigdig_Matapos_ang_Cold_War_Pagkakabuwag_ng_USSR

K TO 10 CURRICULUM: AP8-Q3-WEEK6: Ang Asya at Africa sa Panahon ng Cold War

 AP8-Q3-WEEK6: Ang Asya at Africa sa Panahon ng Cold War  

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN  

 Naipamamalas ang pag-unawa at pagpapahalaga sa mga pangyayari at isyung pampolitika sa daigdig na nagpapatatag sa diwa ng demokrasya ng mga mamamayan 

PAMANTAYAN SA PAGGANAP  

Nakalilikha ng adbokasiyang may kaugnayan sa mga isyu at hamong pampolitika at pansibiko na nagpapatatag sa diwa ng demokrasya 

LAYUNIN: Nasusuri ang epekto ng Cold War sa Asya at Africa 

PAKSA!

F. Ang Asya at Africa sa Panahon ng Cold War 

1. Paglaya ng mga Bansa at Neokolonyalismo 

2. Non-Aligned Nations 

3. Digmaang Korea at Vietnam 

4. Russo-Afghan War

1. Paglaya ng mga Bansa at Neokolonyalismo 

Ang paglaya ng Asya at Africa sa panahon ng Cold War ay bunga ng malawakang kilusang nasyonalista, pagbagsak ng kolonyalismo, at impluwensya ng tunggalian sa pagitan ng Estados Unidos at Unyong Sobyet. Maraming bansa ang nagdeklara ng kalayaan, ngunit hinarap din nila ang hamon ng neokolonyalismo at ideolohikal na presyur mula sa dalawang superpower.

Konteksto ng Cold War at Dekolonisasyon

• Pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, humina ang kapangyarihan ng mga bansang kolonyal tulad ng Britain, France, at Netherlands.
• Nagsimula ang Cold War sa pagitan ng US (kapitalismo) at USSR (komunismo), na parehong naghangad ng impluwensya sa mga bagong kalayaang bansa sa Asya at Africa.
• Dekolonisasyon ang naging pangunahing tema: maraming bansa ang lumaya mula sa pananakop, ngunit naging larangan ng ideolohikal na tunggalian.

Paglaya ng mga Bansa sa Asya

• India – Lumaya mula sa Britain noong 1947 sa pamumuno ni Mahatma Gandhi.
• Indonesia – Nagdeklara ng kalayaan mula sa Netherlands noong 1945; kinilala noong 1949.
• Vietnam – Lumaban sa France (First Indochina War) at nahati sa North (komunista) at South (pro-US), na humantong sa Vietnam War.
• Pilipinas – Nakamit ang kalayaan mula sa US noong Hulyo 4, 1946.
• Malaysia, Pakistan, Sri Lanka, at iba pa – Lumaya rin sa panahong ito, karamihan sa pamamagitan ng mapayapang negosasyon.

Paglaya ng mga Bansa sa Africa

• Ghana – Unang bansang Aprikano sa sub-Saharan na lumaya (mula sa Britain, 1957) sa pamumuno ni Kwame Nkrumah.
• Algeria – Lumaya mula sa France noong 1962 matapos ang madugong digmaan.
• Kenya, Nigeria, Congo, Tanzania, Angola, Mozambique – Lumaya sa pagitan ng 1950s–1970s, ilan sa pamamagitan ng armadong pakikibaka.
• Apartheid South Africa – Nanatiling kontrolado ng puting minorya hanggang 1994, ngunit naging sentro rin ng Cold War proxy conflicts.

Neokolonyalismo at Non-Aligned Movement

Neokolonyalismo – Bagaman malaya na sa pulitika, maraming bansa ang nanatiling kontrolado sa ekonomiya ng mga dating mananakop o superpower.

2. Non-Aligned Nations 

Non-Aligned Movement (NAM) – Itinatag nina Tito (Yugoslavia), Nehru (India), Nasser (Egypt), at Sukarno (Indonesia) upang manatiling neutral sa Cold War.

Epekto ng Cold War sa Paglaya

Suporta sa mga rebelde o pamahalaan – Ang US at USSR ay parehong nagbigay ng armas, pondo, at suporta sa mga kaalyado nilang bansa o kilusan.

Mga proxy war – Tulad ng sa Korea, Vietnam, at Afghanistan, kung saan ang mga lokal na digmaan ay naging bahagi ng mas malawak na Cold War.

Neokolonyalismo

Ang Neokolonyalismo ay tumutukoy sa patuloy na impluwensyang pang-ekonomiya at panlipunan ng mga mananakop sa mga bansang dati na nilang kolonya, bagama't wala silang tuwirang kontrol sa militar o politikal sa mga ito.

Ang Paraan ng Neokolonyalismo

Pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, lumitaw ang makabagong uri ng pananakop upang mapanatili ang kanilang kapangyarihan, ang neokolonyalismo at interbensyon. Itinuturing ang neokolonyalismo na bago at ibang uri ng pananamantala sa mahirap na bansa. Ayon sa mga agham-politika, ito ang pananatili ng kontrol ng isang dating kolonyalista sa dati nitong kolonya. Malumanay at patago ang pamamaraang ito. Layunin nitong patatagin ang pamumuhunan ng mga kolonyalistang bansa, pigilan ang pagkamit ng tunay na kalayaan, at kunin ang mas malaking kita sa negosyo. Sa kabuuan, pina-igting nito ang imperyalismo sa ekonomiya, politika, militar, at ideolohiyang mga aspekto. Isa sa maituturing na pinakamahalagang sangkap ng sistemang neokolonyalismo ay ang pagkakaroon nito sa makabagong pamamaraan sa pamumuhunang industriyal at pinansiyal. Kabilang dito ang pagbuo ng iba't ibang uring kompanya; pandaigdigan at pampribadong pondo; pagkakaroon ng mga korporasyon at konsoryum (samahan ng mga namumuhunan), pagsisiguro ng pamumuhunan, at pagpapautang ng malaking halaga na makakatulong hindi lamang sa nangangailangan kundi magbibigay rin ng sapat na tubo sa magpapahiram. Ang mga imperyalista ay nakatuon sa kita ng kapital na kanilang inilagay sa mga negosyo ng papaunlad na mga bansa. Ang mga kumpanya ng langis ang kadalasang kumikita ng malaki lalo na sa kanlurang Asya, Venezuela, Cambodia, Argentina, Brazil, Bolivia, at Africa. Isa pang pamaraan ay ang pagluluwas ng puhunan sa pamamagitan ng paggawa ng mga internal at pribadong kumpanya upang makagawa ng konsoryum at makakuha ng mas magandang kundisyon sa negosyo sa papaunlad na mga bansa. Halimbawa nito ay ang Atlantic Community Development Group for Latin America (ADELA) na itinayo ng 120 pribadong kumpanya at mga bangko ng kanlurang Europe, pondo sa mga bansang Brazil, Ecuador, Nicaragua, at Chile.

Ang neokolonyalismo ay isang uri ng suliraning pampolitika at pang-ekonomiya na ang lahat ng estado, mayaman at mahirap, ay maaaring masangkot.

Mga Pamamaraan at Uri ng Neokolonyalismo

Ang mga pamamaraang ginamit na neokolonyalismo upang makuha ang kanilang gusto sa malalayang bansa ay kinabibilangan ng mga uring pang-ekonomiya at pangkultura. May mga pagkakataong ginamit din ang militar at ang mga pailalim na gawain ng mga institusyong pang-espiya.

1. Pang-ekonomiya - Naisasagawa ang neokolonyalismo sa pamamagitan ng pakunwaring tulong sa pagpapaunlad ng kalagayang pangkabuhayan ng isang bansa, ngunit sa katotohanan ay nakatali na ang bansang tinutulungan sa patakaran at motibo ng bansang tumutulong.

2. Pangkultura - Nababago ng neokolonyalismo ang pananaw ng tinutulungang bansa sa mga bagay na likas na angkin nito. Bunga ng kulturang dala ng dayuhang tumutulong o bansang dayuhan, nababago ang pinahahalagahan ng mga mamamayan na tinutulungang bansa sa pananamit, babasahin, at maging sa pag-uugaliu. Halimbawa, itinuro ang kabihasnan, kasaysayan at wika ng mga Amerikano kaya naapektuhan ang sariling kalinangan pati na ang paggamit ng sariling wika. Ilan lamang ito sa naging dahilan ng pagtataglay ng mga Pilipino ng kaisipang kolonyal na pumupuri at dumadakila sa anumang bagay na gawa sa sariling bayan. Bahagi rin ng neokolonyalistang kultural ang pagpasok ng iba't ibang pagkaing Amerikano na ngayo'y palasak na sa Parmesan Pilipino - hotdog, hamburger, at mansanas na ipinagpalit na sa katutubong mga pagkaing tulad ng kalamay, puto, latik, ginatan, bibingka, at marami pang iba. Maging ang pananaw ng mga Pilipino sa buhay ay nabahiran na rin ng imperyalismo. Naghangad ang mga Pilipino ng mga materyal na bagay na naging batayan ng katayuan sa lipunan. Sa pananaw ng mga katutubong pinuno sa politika at ekonomiya, nakaugnay ang pambansa o pansariling interes sa interes ng mga neokolonyalismo. Dahil dito, madaling naimpluwensiyahan huli ang una upang gawin ang nais  nila.

3. Dayuhang Tulong o Foerign Aid - Isa pang instrumento ng neokolonyalismo ang nakapaloob sa dayuhang tulong o foreign aid na maaaring pang-ekonomiya, pangkultura o pangmilitar. Sa una'y maiisip na walang kundisyon ang pagtulong tulad ng pamimigay ng gatas sa mga bata o pamamahagi ngmga aklat. Ngunit kung titingnang mabuti, may kapalit ang libreng pagtulong. Nagbebenta ang bansang tumulong ng mga imported na produkto sa mga bansang tinulungan kaya nga't bumabalik rin sa kanila ang malaking tubo ng kanyang puhunan.

4. Dayuhang Pautang o Foreign Debt - Anumang pautang na ibigay ng International Monetary Fund (IMF/World Bank) ay laging may kaakibat na kundisyon. Kabilang ditoo ang pagbubukas ng bansang pinauutang sa dayuhang pamumuhunan at kalakalan, pagpapababa ng halaga ng salapi at pagsasaayos ng sistema sa pagbubuwis. Kung hindi susundin ang mga kundisyon, hindi makakautang mga umuutang na bansa. Dahil dito, hindi rin makaahon sa utang ang mahihirap na bansa, Debt Trap ang tinatawag dito.

5. Lihim na Pagkilos (Covert Operation) - Kung hindi mapasunod nang mapayapa, gumagawa ng paraan ang mga neokolonyalista upang guluhin ang isang pamahalaan o ibagsak ito ng tuluyan.

Epekto ng Neokolonyalismo

Maraming epekto ang neokolonyalismo sa mga bansang sinakop at pinagsamantalahan nito.

1. Over Dependence o Labis na Pagdepende sa iba - Malinaw na umaasa nang labis ang mga tao sa mayayamang bansa lalong lao na sa may kaugnayan sa United States.

2. Loss of Pride o Kawalan ng karangalan -  Sanhi ng impluwensya ng mga dayuhan, nabubuo sa isipan ng mga tao na lahat ng galing sa kanluran ay mabuti at magaling, na isang dahilan kung bakit ang tao ay nawalan ng interes sa sariling kultura at mga produkto.

3. Continued Enslavement o Patuloy na Pang-aalipin - Totoo ngang ang umuunlad na bansa ay malaya sa prinsipyo, ngunit sa tunay na kahulugan ng salitang kalayaan,, ang maliliit na bansa ay patuloy npa ring nakatali sa malakolonyal at makakapitalistang interes ng kanluran. Ang lahat ng aspeto ng kabuhayan ay kontrolado pa rin ng kanluran.

3. Digmaang Korea at Vietnam 

Ang Digmaang Korea (1950–1953) at Digmaang Vietnam (1955–1975) ay mga proxy war sa panahon ng Cold War kung saan nagtagisan ang ideolohiya ng kapitalismo (US) at komunismo (USSR at China). Parehong digmaan ay nag-ugat sa paghahati ng bansa at nagdulot ng matinding pinsala sa ekonomiya, lipunan, at politika ng rehiyon.

Digmaang Korea (1950–1953)

• Sanhi: Pagkakahati ng Korea sa 38th parallel matapos ang WWII—Hilagang Korea (komunista, suportado ng USSR at China) vs Timog Korea (demokratiko, suportado ng US).
• Pagputok ng digmaan: Nilusob ng Hilagang Korea ang Timog Korea noong Hunyo 25, 1950.
• Paglahok ng UN: Pinangunahan ng US ang pwersa ng United Nations upang tulungan ang Timog Korea.
• Paglahok ng China: Nang lumapit ang UN sa hangganan ng China, sumali ang China upang tulungan ang Hilaga.
• Resulta: Nagwakas sa isang armistice noong Hulyo 27, 1953. Walang pormal na kasunduan ng kapayapaan. Nanatiling hati ang Korea sa 38th parallel

Digmaang Vietnam (1955–1975)

• Sanhi: Pagkakahati ng Vietnam sa Geneva Conference (1954)—Hilagang Vietnam (komunista, suportado ng USSR at China) vs Timog Vietnam (suportado ng US).
• Paglahok ng US: Lumawak ang interbensyon ng US upang pigilan ang paglaganap ng komunismo sa Southeast Asia (Domino Theory).
• Taktika: Gerilya warfare ng Viet Cong, aerial bombings ng US, at propaganda sa media.
• Pagbagsak ng Saigon: Noong Abril 30, 1975, bumagsak ang Timog Vietnam; nagwagi ang Hilaga at napag-isa ang bansa sa ilalim ng komunismo
• Epekto: Mahigit 3 milyong namatay, pinsala sa ekonomiya, trauma sa mga beterano, at pag-aalinlangan sa US foreign policy.

4. Russo-Afghan War

Ang Russo-Afghan War (1979–1989) ay isang mahalagang proxy war sa panahon ng Cold War kung saan sinakop ng Soviet Union ang Afghanistan upang suportahan ang komunista nitong pamahalaan, ngunit naharap sa matinding paglaban mula sa mga Mujahideen na sinuportahan ng Estados Unidos, Pakistan, at iba pang bansa.

Buod ng Digmaan!

Petsa: Disyembre 24, 1979 – Pebrero 15, 1989

Lugar: Afghanistan

Mga Panig: 

• Soviet Union at Afghan communist government 
• Mujahideen (Afghan rebelde), suportado ng US, Pakistan, China, Saudi Arabia, at iba pa

Sanhi: Nais ng USSR na protektahan ang pamahalaang komunista ng Afghanistan laban sa mga rebeldeng Islamista at nasyonalista. Nagpadala sila ng tropa matapos ang isang coup at pagpatay sa Afghan president

Mga Pangyayari!

• Paglusob ng USSR: Nagpadala ng 100,000 sundalo; sinakop ang Kabul at iba pang lungsod.
• Paglaban ng Mujahideen: Gumamit ng gerilya tactics sa kabundukan; sinusuportahan ng CIA sa ilalim ng Operation Cyclone.
• Paglala ng digmaan: Naging madugo at matagal; halos 1 milyong Afghan ang namatay, milyon-milyon ang naging refugee.
• Pag-alis ng USSR: Dahil sa matinding gastos, kawalan ng tagumpay, at pandaigdigang presyur, umatras ang USSR noong 1989.

Epekto sa Cold War

• Pagpapahina sa USSR: Malaking gastos sa ekonomiya at moral; isa sa mga dahilan ng pagbagsak ng Soviet Union noong 1991.
• Pag-usbong ng mga extremist: Ang mga dating Mujahideen ay naging bahagi ng mga grupong tulad ng Taliban at Al-Qaeda.
• Pagbabago sa US foreign policy: Nagpatuloy ang US sa paggamit ng proxy wars at covert operations sa iba’t ibang bahagi ng mundo.

TANDAAN!

• Ang paglaya ng Asya at Africa sa panahon ng Cold War ay bunga ng malawakang kilusang nasyonalista, pagbagsak ng kolonyalismo, at impluwensya ng tunggalian sa pagitan ng Estados Unidos at Unyong Sobyet. Maraming bansa ang nagdeklara ng kalayaan, ngunit hinarap din nila ang hamon ng neokolonyalismo at ideolohikal na presyur mula sa dalawang superpower.
• Non-Aligned Movement (NAM) – Itinatag nina Tito (Yugoslavia), Nehru (India), Nasser (Egypt), at Sukarno (Indonesia) upang manatiling neutral sa Cold War.
• Ang Neokolonyalismo ay tumutukoy sa patuloy na impluwensyang pang-ekonomiya at panlipunan ng mga mananakop sa mga bansang dati na nilang kolonya, bagama't wala silang tuwirang kontrol sa militar o politikal sa mga ito.
• Ang Digmaang Korea (1950–1953) at Digmaang Vietnam (1955–1975) ay mga proxy war sa panahon ng Cold War kung saan nagtagisan ang ideolohiya ng kapitalismo (US) at komunismo (USSR at China). Parehong digmaan ay nag-ugat sa paghahati ng bansa at nagdulot ng matinding pinsala sa ekonomiya, lipunan, at politika ng rehiyon.
• Ang Russo-Afghan War (1979–1989) ay isang mahalagang proxy war sa panahon ng Cold War kung saan sinakop ng Soviet Union ang Afghanistan upang suportahan ang komunista nitong pamahalaan, ngunit naharap sa matinding paglaban mula sa mga Mujahideen na sinuportahan ng Estados Unidos, Pakistan, at iba pang bansa.

GAWAIN!

PANUTO: Sagutin ang mga sumusunod na katanungan at isulat ito sa inyong notebook. Ikomento sa comment section ang inyong natutunan sa aralin. 

1. Anu-anong mga pangyayari ang nagtulak sa paglaya ng mga bansa sa Asya at Africa?

2. Anu-ano ang mga bansang kabilang a Non-Alighned Nations?

3. Ano ang neokolonyalismo? Anu-ano ang mga mukha nito at paano itong naging kasangkapan ng mga mananakop upang panatilihin ang kanilang kapangyarihan?

4. Ano ang nasa likod ng digmaang Korea at Vietnam? Ipaliwanag ng iyong sagot.

5. Ano naman ang kinalaman ng Soviet Union at Amerika sa Ruso-Afghan War?

6. Naniniwala kaba na ang Pilipinas ay kontrolado pa rin ng Amerika sa larangan ng ekonomiya, pulitika, at polisiya? Ipaliwanag ng iyong sagot.

Reference:

Halaw sa: AP II EASE Module p. 20 p. 5,9,10,13,14. Basahiin di  ang kasaysayan ng Daigdig, Vivar et al, pp. 281-284 at Kasaysayan ng Daigdig Grace Estela C. Mateo, pp.358-361.