Tuesday, January 6, 2026

K TO 10 CURRICULUM: AP8-Q4-WEEK2: Mga Isyung Panlipunan: Isyung Pangkalusugan (SARS, Bird Flu, STIs, COVID-19, at iba pa)

IKAWALONG BAITANG 

IKAAPAT NA MARKAHAN – MGA UGNAYANG PANDAIGDIG AT MGA HAMON SA MAKABAGONG PANAHON  


PAMANTAYANG PANGNILALAMAN  

Naipamamalas ang pag-unawa at pagpapahalaga sa mga adhikain at kontribusyon upang matugunan ang mga isyung kinakaharap ng daigdig 


PAMANTAYAN SA PAGGANAP  

Nakagagawa ng pananaliksik na nakapagtataya sa mga napapanahong isyu at usapin sa sariling komunidad na nagpapakita ng pagtugon bilang mapanagutang mamamayan ng bansa at daigdig 


PAKSA!

B. Mga Isyung Panlipunan: Isyung Pangkalusugan (SARS, Bird Flu, STIs, COVID-19, at iba pa) 

LAYUNIN: Nasusuri ang mga isyung pampolitika, pangkabuhayan, at pangkalikasang kinakaharap ng daigdig 


Ang mga isyung pangkalusugan tulad ng SARS, Bird Flu, STIs, at COVID-19 ay mahalagang pag-usapan dahil malaki ang epekto nito sa lipunan—mula sa kalusugan ng mamamayan hanggang sa ekonomiya at pamamahala.


Mga Pangunahing Isyung Pangkalusugan

1. SARS (Severe Acute Respiratory Syndrome)

Ito ay lumaganap noong 2003 na nagmula sa China. Isang viral respiratory illness na mabilis kumalat sa mga kalapit-bansa. Naging babala ng posibilidad ng global pandemya.


2. Bird Flu (Avian Influenza)

Ito ay nakakaapekto sa mga ibon ngunit maaari ring makahawa sa tao. Nagdulot ito ng takot sa agrikultura at kalakalan dahil sa panganib ng pagkalat. Nagpakita ito ng kahinaan ng mga bansang walang sapat na biosecurity measures.


3. STIs (Sexually Transmitted Infections)

Kabilang dito ang HIV/AIDS, syphilis, gonorrhea, at iba pa. Malaki ang epekto sa reproductive health at public awareness. Kadalasang kaugnay ng stigma at kakulangan sa edukasyon sa kalusugan.


4. COVID-19

Nagsimula noong 2019, naging pinakamalaking pandemya sa modernong panahon. Nagdulot ito ng lockdowns, economic recession, at pagbabago sa pamumuhay ng mga tao sa buong mundo. Nagpatunay ito sa kahalagahan ng global cooperation, public health systems, at vaccination programs.


Epekto sa Lipunan

  • Kalusugan: Malawakang pagkakasakit at pagkamatay.
  • Ekonomiya: Pagbagsak ng negosyo, kawalan ng trabaho, at krisis sa produksyon.
  • Edukasyon: Paglipat sa online learning, pagkakaroon ng learning gaps.
  • Pamamahala: Pagsusuri sa kakayahan ng gobyerno sa crisis management.
  • Kultura: Pagbabago sa social norms (mask-wearing, social distancing).


Mga Hamon at Aral

  • Kakulangan sa healthcare infrastructure sa maraming bansa.
  • Stigma at misinformation na nagpapalala sa problema.
  • Pandaigdigang kooperasyon ang susi sa pagharap sa pandemya.
  • Preventive measures (hygiene, vaccination, education) ay mas epektibo kaysa sa reactive response.


REFERENCE:

OurHappySchool – Mga Isyung Panlipunan: Isyung Pangkalusugan (SARS, Bird Flu, STIs, COVID-19, at iba pa)


GAWAIN!

Panuto: Basahin nang mabuti ang bawat tanong at sagutin ayon sa inyong pang-unawa. Isulat ito sa notebook pati na rin ang sagot. Magkomento rin sa comment section para sa natutunan niyo sa aralin.

1. Paano nakaapekto sa bawat lipunan ng mga bansa sa mundo ang kani-kanilang mga isyung pangkalusugan?

2. Paano naman hinarap ng bansang Pilipinas ang sarili nitong isyung panlipunan?

3. Noong nakaranas tayo ng pandemya. paano nito binago ang ating pamumuhay?

4. Bakit kailangang bigyang-pansin ang global cooperation, public health system, at vaccination programs?

5. Kung ikaw ay lider ng bansa, paano mo haharapin at bibigyan ng solusyon ang isyung pangkalusugan ng ating bansa?

6. Bilang isang mag-aaral, ano ang magagawa mo para mabigyang solusyon ang isyung pangkalusugan ng ating bansa?



59 comments:

  1. Peter John A.bacalocos 8-laoanFebruary 1, 2026 at 1:18 AM

    Ang aking natuyunan ay ang mga isyung pangkalusugan tulad ng SARS, Bird Flu, STIs, at COVID-19 ay mahalagang pag-usapan dahil malaki ang epekto nito sa lipunan—mula sa kalusugan ng mamamayan hanggang sa ekonomiya at pamamahala.

    ReplyDelete
  2. Prince Gabriel B. VillarealFebruary 1, 2026 at 2:58 AM

    VILLAREAL /8 TALISAY

    Ang natutunan ko patungkol sa mga isyung pangkalusugan katulad ng Bird flu,SARS, covid 19 at iba pang uri ng mga sakit na kinakailangan nation pag tuunan ng pansino up ang masolusyonan ito at hindi na lumala pa o kumalat pa

    ReplyDelete
  3. YEONG JA E.JEONG
    8-LAOAN
    SA Araling ito natutunan ko na ang mga hamon at aral na

    ReplyDelete
  4. YEONG JA E.JEONG
    8-LAOAN
    SA Araling ito natutunan ko na ang mga hamon at aral na kinakaharap ng pilipinas patungkol sa covid 19STIs , Bird Flu ,SARS .Ang mga ito ay mga isyung panlipunan na may malaking epekto sa ating bansa ang mga ito ay may malawakang epekto sa mga tao at sa kanilang kalusugan

    ReplyDelete
  5. Allamorin,Andrei 8-BalakatFebruary 1, 2026 at 9:13 AM

    Natutunan ko sa aralin na ang mga isyung pangkalusugan ay hindi lamang tungkol sa kalusugan ng indibidwal kundi pati na rin ng buong lipunan, ekonomiya, at bansa. Natutunan ko rin na mahalaga ang pagtutulungan ng lahat—mula sa gobyerno hanggang sa mga mamamayan, kabilang na ang mga kabataan—para malutas ang mga hamong ito. Bukod dito, napagtanto ko na ang global na pagtutulungan, malakas na sistema ng pampublikong kalusugan, at mga programa ng pagbabakuna ay mahalagang bahagi ng pagprotekta sa ating kalusugan at kinabukasan.

    ReplyDelete
  6. KERVIN J .MENDOZA
    Natutunan ko na mahalaga ang kalusugan ng bawat tao at ng buong bansa. Kailangan ang pagtutulungan ng lahat, pagsunod sa health protocols, at pagkakaroon ng malasakit sa kapwa para maiwasan ang mga sakit.”

    ReplyDelete
  7. EMBUESTRO 8-TALISAY
    Ang mga isyung pangkalusugan tulad ng SARS, Bird Flu, STIs, at COVID-19 ay maaaring masolusyunan sa pamamagitan ng tamang edukasyon, pagsunod sa health protocols, pagpapabakuna, regular na check-up, at pagpapanatili ng kalinisan. Mahalaga rin ang suporta ng pamahalaan at pagtutulungan ng komunidad upang maiwasan ang pagkalat ng sakit.

    ReplyDelete
  8. Shanessa Maga 8-anahawFebruary 1, 2026 at 5:57 PM

    Ang mga isyung pangkalusugan tulad ng SARS, Bird Flu, STIs, at COVID-19 ay nagpapakita kung gaano kahalaga ang pag-iingat, tamang impormasyon, at pagtutulungan ng komunidad at pamahalaan.

    ReplyDelete
  9. Crisjay s ylanan
    Ang natutunan ko sa araling ito ay Ang mga is Yung pangkalusugan tulad ng SARS Bird flu STIs

    ReplyDelete
  10. Ang STI ay isang sakit sa pamamagitan ng ubo, at bahing

    ReplyDelete
  11. Lhance laurence olivaFebruary 2, 2026 at 6:13 AM

    Natutunan ko Ang hirap sa panahon na covid 19

    ReplyDelete
  12. Ablir, Jillian Kate 8-YakalFebruary 2, 2026 at 6:15 AM

    natutunan ko sa araling ito na kung hindi tayo maalaga sa ating kapaligiran o kalusugan ay pwede tayong makaranas ng iba't ibang sakit tulad ng SARS, Bird flu, STI, at Covid 19.

    ReplyDelete
  13. Jaleah sacnanas 8-anahaw

    Ang mga pangunahing is Yung pangkalusugan ay Ang mga SARS,bird flu,covid -19 at sti's eto ay nakakaepekto sa kalusugan,ekonimiya,pamahalaan at marami pang iba bukod pa Dito ito ay mahalang usapang dahil Malaki Ang EPEKTO nito sa lipunan

    ReplyDelete
  14. Catalea jazmin conos
    8- laoan

    Natutunan ko na mahalaga ang papel ng mga pandaigdigang organisasyon tulad ng United Nations sa pagpapanatili ng kapayapaan, kalusugan, at kaayusan sa buong mundo. Napagtanto ko rin na ang mga suliraning pandaigdig tulad ng pandemya, digmaan, at terorismo ay nangangailangan ng pagtutulungan ng lahat ng bansa.

    ReplyDelete
  15. Torres, akisha 8 - ANAHAW: Ang aking natutunan dito ay ang mga isyung pangkalusugan tulad ng Bird Flu, STIs, at COVID-19 ay mahalagang pag-usapan dahil malaki ang epekto nito sa ating lipunan

    ReplyDelete
  16. John Carlo A. Navarro/8 talisay
    Ang akin na tutunan kung gano kahirap ng mga epekto at sanhi na dinadala ng mga isyung pangkalusugan pag di natin ito binantayan at bigyan tuon

    ReplyDelete
  17. [Janrey M. Apacible]
    [8-BALAKAT]

    Ang aking mga natutunan ay ang mga isyung pangkalusugan tulad ng SARS, Bird Flu, STIs, at COVID-19 ay nagturo sa atin na mahalaga ang kalinisan, tamang impormasyon, at pagtutulungan upang maprotektahan ang kalusugan ng bawat isa.

    ReplyDelete
  18. Yohan B Sanchez
    8 talisay
    Ang aking natutunan sa aralin na ito say Ang bird flu,SARS,at COVID-19 ay Isa sa mga isyu pang kalusugan ito ay nag karoon Ng epekto sa acting ekonomiya kagaya ng pagkamatay Ng maraming tao at isinusukat rito kung paano natin bibigyang solution Ang Isang problema na maraming naapektuhan Ng mga sakit nagkaroon tayo Ng suliraninsa economiya at pangkalusugan pati narin sa edukasyon dahil sa mga quarantine na nahanap at nag karoon din Ng Isang mabuting epekto nag karoon tayo Ng pag tutulungan para masulusyunan Ang problem Ng lahat at makabangon muli

    ReplyDelete
  19. JHENIKAH XHAYNE D. JANOHAN
    8-TALISAY

    -Ang aking natutunan tungkol sa aralin na ito ay ang mga isyung panlipunan katulad ng (SARS, bird flu, STIs, COVID-19), at iba pang-sakit na
    dapat nang gamutin dahil para hindi na ito kumalat pa at para hindi na makahawa pa ng mga tao, dahil maraming tao na mamamatay sa mga sakit na ito, dapat mag tulong-tulong ang mga tao para ma-sulusyunan ang problemang panlipunan na ito at para ma-protektahan ang kalusugan ng bawat isang tao sa bansa.

    ReplyDelete
  20. Lyanne B. Talunay 8-TalisayFebruary 2, 2026 at 5:36 PM

    Ang natutuhan ko ay ang mga isyung pangkalusugan ay may malaking epekto sa buhay ng tao at sa buong lipunan.

    ReplyDelete
  21. Krisshel Varona 8-talisay
    Ang natutunan ko sa araling ito ay bird,flu,Covid-19 at iba pang kasakitan nag dudulot ito ng malawak na sakit at pag kamatay ng isang tao mahalagang pag usapan dahil malaki ang pag dulot ng sakit sa lipunan

    ReplyDelete
  22. Rhenz Andrei T. Tangan
    8-Talisay
    Ang naintindihan ko sa araling ito ay ang wastong pag alaga sa sarili para Maka iwas sa mga sakit tulad Ng covid-19 (bird flue)

    ReplyDelete
  23. MARTINEZ
    8 - TALISAY

    ang aking natutunan ay ang mga solusyon sa mga isyung pangkalusugan (SARS, Bird Flu, STIs, COVID-19) ay ang edukasyon, pagsunod sa health protocols, bakuna, regular check-up, kalinisan, suporta ng gobyerno, at pagtutulungan ng komunidad.

    ReplyDelete
  24. July S Ramos Jr
    8-laoan
    Ang aking natutunan ay kung pano maiiwasan ang mga malalang sakit tulad ng COVID-19 o iba pa

    ReplyDelete
  25. Dolor, Kaileen 8 - BalakatFebruary 2, 2026 at 6:48 PM

    ang aking natutuhan sa araling ito ay pangalagaan ang ating kalusugan at ito'y malaking epekto sa lipunan o komunidad

    ReplyDelete
  26. natutunan ko na mahalagang maging maingat at may sapat na kaalaman tungkol sa kalusugan upang maiwasan ang pagkalat ng sakit. mahalaga rin ang disiplina, kalinisan, at pakikinig sa mga eksperto para maprotektahan hindi lang ang sarili kundi pati ang buong komunidad.
    8 - Yakal

    ReplyDelete
  27. Rafaelle hailee S. Tan
    8-yakal
    Ang natutunan ko sa aralin na ito ay mahalaga na maging maingat at may mag sapat ma kaalaman tungkol sa kalusogan para maiwasan ang pagkalat ng sakit, mahalaga rin ang kalinisan sa katawan at pakikinig sa eksperto para maprotektahan ang sarili pati na ang buong komunidad.

    ReplyDelete
  28. Chalid Chief Jerwin D Lorcha 8 talisay
    Ang aking natutunan sa aralin na ito ay Ang manga is yong pangkalusugan tulad ng SARH,Bird Flu,STI,at COVID 19
    Ay maaaring masulusyunan sa pamamagitan nang tamang edukasyom

    ReplyDelete
  29. Sandra Kim r mendoza
    8-yakal
    Ang aking natutunan ay Ang paghahalaga ng sarili o pagkakaroon ng sariling pag alam sa mga virus

    ReplyDelete
  30. 8-yakal jess mark L.silaya
    Ang natutunan ko ay ang pag iingat at dapat may kaalaman sa mga nangyayari sa mundo

    ReplyDelete
  31. Avery M. Espallardo 8-yakalFebruary 2, 2026 at 10:18 PM

    Ang aking natutunan sa araling ito ay ang mga sakit na kumalat sa buong mundo tulad ng SARs, Bird Flu,STIs, at Covid 19 at mga nagagawa nito sa ating katawan.
    Natutunan korin ang mga epekto nito sa lipunan at ang mga hamon sa ating buhay.

    ReplyDelete
  32. Ang aking natutunan sa araling na ito ay Ang pagkalat ng mga sakit

    ReplyDelete
    Replies
    1. Mark John Morales 8-yakal

      Ang aking natutunan sa araling na ito ay Ang pagkalat ng mga sakit

      Reply

      Delete
  33. Ang natutunan ko sa araling ito ay kung kasulan nag simula ang SARS at kung saan ito nag mula. At natutunan ko rin kung ano ang naging epekto ng covid19.

    ReplyDelete
  34. Arre
    8- Anahaw
    Ang asking natutunan ay Ang mga epekto Ng isyung pangkalusugan sa ating lipunan, edukasyon, at sa ating ekonomiya

    ReplyDelete
  35. Ribo, Kylie G. 8-AnahawFebruary 2, 2026 at 10:25 PM

    Ang aking natutunan ay ang SARS ay lumaganap noong 2003 na nagmula sa china. At ang bird flu naman ito ay nakakaapekto sa mga ibon ngunit maaari ring makahawa sa tao. Natutunan ko rin na ang STIs ay kabilang dito ang HIV/AIDS, syphilis, gonorrhea, at iba pa

    ReplyDelete
  36. Ashley Janapin 8-guijo/anahawFebruary 2, 2026 at 10:27 PM

    Natutunan ko sa araling ito na Hindi lahat ng sakit ang nawawala kagaya ng mga lagnat, ang iba ay nakakamatay, nakaka epekto sa kalusugan Lalo na sa pangkabuhayan natin. Ang pagkakaroon ng simpleng kaalaman sa mga sakit ay isang importanteng babala para sa acting mga mamamayan at kabataan.

    ReplyDelete
    Replies
    1. Natutunan ko sa araling ito na Hindi lahat ng sakit ang nawawala kagaya ng mga lagnat, ang iba ay nakakamatay, nakaka epekto sa kalusugan Lalo na sa pangkabuhayan natin. Ang pagkakaroon ng simpleng kaalaman sa mga sakit ay isang importanteng babala para sa ating mga mamamayan at kabataan.

      Delete
  37. natutunan kong nakakahawa ang sakit na STI sa pamamagitan ng pagtalik

    ReplyDelete
  38. Jaizen Aivy Secong
    8 talisay

    ang aking natutunan sa araling ito ay ang iba't ibang uri ng isyung pang kalusugan at ano ang naging epekto ng mga ito, katulad na lang ng SARS, STI, SPANISH FLU AT COVID 19

    ReplyDelete
  39. Lianne Audrey C. Fernandez
    8 - Yakal

    Ang aking natutunan ay ang COVID-19 ay nagdulot ng lockdowns, economic recession, at pagbabago sa pamumuhay ng mga tao sa buong mundo.

    ReplyDelete
  40. Vince Ezra B. Azores
    8 Yakal

    Ang aking natutunan ay ang mga sakit na lumaganap at nakaapekto ng lubha sa pamumuhay ng mga tao

    ReplyDelete
  41. (Zeph Justine I. Dumayan)
    (8-Talisay)
    Ang aking natutunan ay ang mga sakit na nagpalaganap ng matitinding lockdowns at madaming namatay.

    ReplyDelete
  42. Michelle H berdandino 8-talisay

    Ang aking natutunan sa aralin na ito maging maingat sa mga sakit at alagaan ang pangkalusugan mahalaga sa ating katawan ng bawat isa at boung lipunan

    ReplyDelete
  43. Johann Matthew V caones
    8-yakal
    Ang aking natutunan sa araling ito ay madaming mga virus na kumalat sa ating mundo at ang mga ibang virus na kumalat ay madaming mga namatay na tao

    ReplyDelete
  44. Raylee Desmond J. Tangal (8-Yakal)
    Ang aking natutunan sa aralin ay mga delikadong virus na nakakamatay sa mga bansa na nag susuri sa kakayahan ng gobyerno sa crisis management

    ReplyDelete
  45. LUISALYN S. MAGLASANG
    8-LAOAN

    Ang natutunan ko sa araling ito ay,Ang epekto ng SARS,STIs,Bird Flu,at COVID-19,na nagdulot ng malawakang pag babago sa Ekonomiya.

    ReplyDelete
  46. Jose Miguel B Inocente
    8-Laoan
    Ang aking natutunan ngayong araw ay
    ang maraming kakulangan sa healthcare infrastructure sa maraming bansa.

    ReplyDelete
  47. Shane Elliot M. Rebollido
    8-TALISAY
    Ang aking natutunan sa aralin na ito ay dapat nilang pag aralan pa ang mga sakit na tulad ng STI,SARS,BIRD FLU,at iba pa dahil kung hindi pa nila agad ito malulutasan ay mas rarami pa ang kaso nito at posibleng mas mas rumami ang mga pwedeng mawalan ng buhay.

    ReplyDelete
  48. Keiane T apuada
    8-talisay
    Ang asking natutunan sa aralin eto ay ang mga virus na delikado at nakakamatay at ibat ibang sanhi nito

    ReplyDelete
  49. 8-TALISAY
    Aljon C. Bestodio

    Ang natutunan kopo ay dapat pag
    Aralan nila ang mga sakit na HIV, Stis at Covid 19,para maiwasan nila ang mga sakit nayon

    ReplyDelete
  50. 8-Yakal
    Denz R. NAPOLES.

    Ang natutunan kopo ay Napakahalagang pagsusuri po ito ng epekto ng COVID-19 Totoo naman po na maraming aral ang natutunan ko tungkol po sa global cooperation at public health

    ReplyDelete
  51. quebada henny rose p.
    8laoan

    natutunan ko ang mga epkto ng covid 19 at natutunan ko rin ang tungkol sa public health at global cooperation.

    ReplyDelete
  52. natutunan 'ko na na ang bird flu ay nakakaapekto sa mga ibon at nakakahawa sa tao. Ang covid 19 namn ay ay naging pinakamalaking pandemya noong 2019
    (8-Yakal)

    ReplyDelete
  53. 8-BALAKAT

    Ang natutunan kopo ay ang covid 19 ang dahilan ng maraming pagbabago sa ating bansa.

    ReplyDelete
  54. joana mae cagbabanua
    8-talisay
    Ang ang natutunan rito ay ang kakulangan sa healthcare infrastructure sa maraming bansa at ang mga sakit na bird flur, stis, at ang covid 19

    ReplyDelete
  55. Jason Uy
    8-Anahaw

    Ang aking mga pangunahing natutunan ay yung pangkalusugan ay Ang mga SARS, bird flu, covid -19 at sti's eto ay nakakaepekto sa kalusugan,ekonimiya,pamahalaan at ito ay mahalang usapang dahil Malaki Ang EPEKTO nito sa bayan

    ReplyDelete
  56. Queenie B. Amat
    8-laoan

    Ang natutunan ko ay ang mga isyung pangkalusugan tulad ng SARS, Bird Flu, STIs, at COVID-19 ay mahalaga dahil malaki ang epekto nito sa lipunan

    ReplyDelete