K TO 10 CURRICULUM: AP8-Q3-WEEK2: Ang Daigdig Pagkaraan ng Digmaan

AP8-Q3-WEEK1: Ang Daigdig Pagkaraan ng Digmaan 

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN  

Naipamamalas ang pag-unawa at pagpapahalaga sa mga pangyayari at isyung pampolitika sa daigdig na nagpapatatag sa diwa ng demokrasya ng mga mamamayan 

PAMANTAYAN SA PAGGANAP  

Nakalilikha ng adbokasiyang may kaugnayan sa mga isyu at hamong pampolitika at pansibiko na nagpapatatag sa diwa ng demokrasya 

LAYUNIN: Nabibigyang katuwiran ang naging tugon ng mga bansa sa pagharap sa iba’t ibang suliranin pagkaraan ng digmaan 

PAKSA!

B. Ang Daigdig Pagkaraan ng Digmaan 

1. Pagtatatag ng League of Nations 

2. Spanish Flu 

3. Great Depression  

 Mga Kasunduang Pangkapayapaan

        Sa pagnanais na wakasan na ang digmaan upang maibangon at maitaguyod ang Europe, naglunsad ng Peace Conference ang 32 bansa noong Enero 18, 1919 sa Paris. Namuno sa kasunduang ito ang mga nagwaging bansa at hindi pinayagang dumalo ang mga natalong bansa. Tinawag na Big Four ang mga nanguna sa pagbuo ng kasunduan. Ito ay sina Woodrow Wilson ng Estados Unidos, David Lloyd George ng Great Britain, George Clemenceau ng France at Vittorio Orlando ng Italy.

    Binalangkas ni Pangulong Woodrow Wilson ang Labing Apat na Puntos na naglalayon ng pangmatagalang kapayapaan. Kabilang sa napagkasunduan ay ang mga sumusunod:

1. Ang kasunduan na nagaganap ay dapat ipaalam sa lahat.

2. Magkaroon ng kalayaan at karapatan sa digmaan.

3. Kinakailangang tanggalin ang buwis para sa ikabubuti ng ekonomiya.

4. Kinakailangang bawasan ang sandatahan o lakas pandigma.

5. Dapat na walang kinikilingan sa mga suliranin na pangkolonya.

6. Pagnanais na magbigay ng kalayaan sa bansang Russia.

7. Pagnanais na magbigay ng kalayaan sa bansang Belgium.

8. Kagustuhan na maibalik ang Alsace-lorraine sa bansang Pransya.

9. Kailangang magkaroon ng maayos na hangganan ang bansang Italya.

10.Kagustuhan na magkaroon ng determinasyon ang mga nakatira sa Austria–Hungary.

11.Bigyan ng pagkakataon na makapagsarili ang mga bansang Balkan.

12.Bigyan ng kalayaan ang bansang Turkey sa kamay ng mga mananakop.

13.Bigyan ng kalayaan ang bansang Poland.

14.Pagtatag ng Liga ng mga Bansa.

Makalipas ang anim na buwan ay nilagdaan naman ang Treaty of Versailles noong Hunyo 28, 1919 na opisyal na nagwakas ng Unang Digmaang Pandaigdig. Sa kasunduang ito ay nakasaad ang mga sumusunod: pagbalik sa France ng Alsace at Lorraine, pagsuko ng Germany sa lahat ng kolonya nito sa Africa at Asia, pagbabawal sa Germany na bumili at lumikha ng mga armas pandigma, pagbabayad ng Germany sa Allies ng 33 bilyong dolyar sa loob ng 30 taon. Ipinataw ng Allies ang responsibilidad ng digmaan sa Germany at mga kaalyado nito.

Ang Liga ng mga Bansa

 Itinatag ito sa layuning maiwasan ang anomang alitan sa pagitan ng mga bansa na maaaring maging dahilan muli ng digmaan. Layunin din nitong ayusin sa mapayapang paraan ang di pagkakaunawaan ng mga kasaping bansa, mapalaganap ang pandaigdigang pagtutulungan, lumakas ang kooperasyon ng mga bansa lalo na sa usaping pangkalakalan. Hindi inaprubahan ng Kongreso ng Estados Unidos ang pagsali ng kanilang bansa sa Liga. Nag-umpisa ang samahan na mayroong 42 lamang na bansang kasapi. Matapos ang ilan pang mga taon, umakyat ang bilang ng mga bansang kasapi nito sa 59. Ang Great Britain at France ang pangunahing bansang gumabay sa pagtatayo ng polisiya ng mga Liga ng mga Bansa. Ang Italy at Japan ang tumayong Konseho ng samahan. Ang mga ilan sa nagawa ng Liga ng mga Bansa ay ang pagpigil ng maliliit na digmaan sa pagitan ng Finland at Sweden noong 1920, Bulgaria at Greece noong 1925 at Colombia at Peru noong 1934. Namahala din ito sa rehabilitasyon ng mga sundalo pagkatapos ng digmaan. Nagsimula na itong manghina nang tumiwalag ang Japan dahil sa pananakop nito sa Manchuria na teritoryo ng China. Maging ang paglimita sa mga sandata ng mga bansa ay hindi sinunod ng ilang kasapi sa pangambang madali silang matatalo kung sakaling lusubin sila ng kalabang bansa.

Spanish Flu

Ang Spanish Flu o Pandemya ng Trangkaso ng 1918 ay sumabay at sumunod sa pagtatapos ng Unang Digmaang Pandaigdig, kaya’t naging mas mapaminsala ang epekto nito sa buong mundo.

Kaugnayan ng Spanish Flu sa Unang Digmaang Pandaigdig:

• Nagsimula noong Pebrero 1918, habang patuloy pa ang digmaan; tumagal hanggang Abril 1920
• Pinalala ng paggalaw ng mga sundalo, masikip na kampo, at kakulangan sa kalinisan
• Pagod ang mga bansa, kulang sa medikal na kagamitan, at may trauma mula sa digmaan
• Maraming sundalo ang namatay hindi sa labanan kundi sa trangkaso mismo
• Sa halip na makabawi agad mula sa digmaan, maraming bansa ang nahirapan dahil sa pandemya
• Unang bugso ng trangkaso habang nasa gitna ng digmaan, Nagtapos ang digmaan, pero sumiklab ang ikalawang bugso ng trangkaso—mas nakamamatay, Ikatlong bugso; unti-unting humupa ang pandemya habang bumubuti ang kalagayan ng mundo.

Pagbagsak ng Stock Market

Noong taong 1920, nagkaroon ng economic boom o mabilis na pag-unlad ng ekonomiya ang United States na makikita sa mataas na halaga ng stocks. Namuhunan ang maraming tao sa pamamagitan ng pagbili ng mga stocks sa mababang halaga ng porsiyento bilang paunang pambayad at inutang naman ang iba sa stockbroker. Setyembre 1929, nakaramdam ang mga namumuhunan ng pagtaas ng presyo ng stocks, kaya’t sinimulan nilang ibenta ang mga ito dahil sa posibilidad ng pagbaba ng presyo nito sa mga susunod na araw. Nagdulot ito ng tuloy-tuloy na pagbagsak ng halaga ng stocks hanggang Oktubre 24 na nagbigay takot sa mga namumuhunan.

Dahil sa patuloy na pagbagsak ng halaga ng stocks, lahat ng mga namumuhunan ay nagnais na ibenta ang kanilang mga stocks subalit walang nais bumili. At sa loob lamang ng isang araw, 13 milyong shares ang ibinenta sa New York Stock Exchange. Ang mabilis na pagbagsak ng presyo ng mga stock ay tinawag na Wall Street Crash, hango sa pinansiyal na distrito ng New York. Noong ika-29 ng Oktubre taong 1929, tuluyang bumagsak ang New York Stock Exchange at tinawag nila itong Black Thursday.

 Bunga ng Wall Street Crash:

1. Maraming tao ang nawalan ng malaking salapi at nalugi ng maganap ang wall street crash

2. Nagsara ang mga bangko at mga negosyo

3. Maraming tao ang nawalan ng trabaho

4. Humina ang produksiyon at bumababa ang pasahod sa mga manggagawa

5. Nagdulot ng Great Depression.

Ang Great Depression

Ang Great Depression ay isang malawakang krisis pang-ekonomiya na nagsimula dahil sa pagbagsak ng stock market noong October 20, 1929. Naapektuhan nito ang halos lahat ng mamamayan ng United States. Humina ang produksiyon ng mga industriya. Umabot sa 9 milyong katao ang nawalan ng pera sa mga bangko dahil nawalan ang bangko ng pambayad. Noong taong 1933, halos ikaapat na bahagi ng mga mamamayan sa United States ay nawalan ng trabaho.

Ang taong 1933 ang pinakamalalang taon ng Great Depression dahil umabot sa 12 milyong katao ang nawalan ng trabaho. Nabawasan ang pag-angkat ng United States ng mga hilaw na materyales na nakaapekto sa mga mahihirap na bansang dumedepende sa pagbebenta ng pagkain at mga hilaw na materyales. 

Lumaganap sa buong mundo ang pagbagsak ng ekonomiya ng United States. Noong Unang Digmaang Pandaigdig, nagpautang ang mga bangko ng United States sa ibang bansa. Subalit, nang magsimula ang Great Depression, sinimulang bawiin ng United States ang mga pautang nito sa ibang bansa, gayundin ang kanilang puhunan at mga negosyo. At upang mapanatili ang dolyar sa kanilang bansa at bilhin ng mga mamamayang Amerikano ang kanilang sariling produkto, pinatawan ng mataas na taripa ng United States ang mga produktong imported. Ang patakarang ito ay nagkaroon ng epekto sa mga bansa na nagluluwas ng produkto sa United States. Naglagay rin ang mga bansa ng mataas na taripa sa kanilang mga produkto na naging sanhi ng paghina ng kalakalang pandaigdig. Nagdulot ito ng patuloy na paghina ng ekonomiya ng mundo at malawakang kawalan ng hanapbuhay. Ang Great Britain at Germany, ay kabilang sa mga bansang labis na naapektuhan. At mabilis na lumaganap sa buong mundo ang krisis.

TANDAAN!

• May apat na dahilan ang pagsiklab ng Unang Digmaang Pandaigdig: Militarismo, Nasyonalismo, Imperyalismo at Pagtatatag ng mga Alyansa. 
• Nagsimula ang Unang Digmaang Pandaigdig noong Hulyo 27, 1914 hanggang Nobyembre 11, 1918.
• May dalawang alyansang nabuo mula sa pagkakampi kampihan ng mga bansa sa Europa. Ito ay ang Triple Entente at Triple Alliance.
• Ang mga bansa sa alyansang Triple Entente ay ang France, Britain, Russia. 
• Ang mga bansa sa alyansang Triple Alliance ay ang Germany, Austria-Hungary, Italy.
• Inggit, hinala at pangamba ay mga makapangyarihang emosyon na nangibabaw sa mga bansa sa Europa kaya humantong sa pagsiklab ng Unang Digmaang Pandaigdig ang mga bansa nito. 
• Ang pangmadaliang dahilan ng pagsiklab ng digmaan ay ang pagsiklab ng labanan sa Balkan at ang pataksil na pagpatay kay Archduke Franz Ferdinand.
• Magkalabang pangkat sa digmaan ang Central Powers na binubuo ng Germany, Austria-Hungary, Bulgaria at Imperyong Ottoman at ang Allied Powers na kinabibilangan ng Great Britain, Russia at France.
• Napilitang lumagda sa Treaty of Versailles ang Germany na opisyal na pagtatapos ng Unang Digmaang Pandaigdig.  Ang pagkakabuo ng Liga ng mga Bansa ay naglalayon na isulong ang kapayapaan at pagtutulungan ng mga bansa.
• Ang epekto ng Unang Digmaang Pandaigdig ay ang pagkamatay ng milyong katao sanhi ng gutom, sakit at paghihirap. Maraming imprastraktura at ari￾arian ang nasira na nagdulot ngpaghina ng lipunan at kabuhayan. 
• Ang Spanish Flu ay mas nakamamatay kaysa sa mismong digmaan sa maraming bansa.
• Hindi pa tukoy noon ang virus, kaya’t walang bakuna o epektibong lunas.
• Sa Pilipinas, tulad ng ibang kolonya noon, limitado ang access sa medikal na tulong kaya’t maraming naapektuhan
• Ang Great Depression ay isang malawakang krisis pang-ekonomiya na nagsimula dahil sa pagbagsak ng stock market noong October 20, 1929. Naapektuhan nito ang halos lahat ng mamamayan ng United States. Humina ang produksiyon ng mga industriya. Umabot sa 9 milyong katao ang nawalan ng pera sa mga bangko dahil nawalan ang bangko ng pambayad. Noong taong 1933, halos ikaapat na bahagi ng mga mamamayan sa United States ay nawalan ng trabaho.

GAWAIN:

PANUTO: Sagutin ang mga sumusunod na katanungan. Ikomento ang inyong natutunan sa comment section. Isulat ang inyong sagot sa inyong notebook.

1. Ano-ano ang mga hakbang na isinagawa ng mga pinuno ng bansa upang wakasan ang Unang Digmaang Pandaigdig?

2. Ano ang kaugnayan ng Labing Apat na Puntos sa pagtatatag ng Liga ng mga Bansa?

3. Ano ang naging epekto ng Spanish Flu sa Unang Digmaang Pandaigdig?

4. Sa iyong palagay, makatwiran ba ang di pagpapahintulot sa mga natalong bansa na maging kabahagi sa paglulunsad ng Peace Conference?

5. Paano nagsimula ang Great Depression?

6. Kung ikaw ay isang lider ng bansa, paano mo haharapin at tutugunan ang pandemya at great depression kung sakaling maranasan ito ng iyong bansang nasasakupan?

REFERENCE

Kasaysayan ng Daigidg. Modyul ng Mag-aaral. Unang Edisyon 2014. Department of Education. Vibal Group, Inc. Philippines.

K TO 10 CURRICULUM: AP8-Q3-WEEK1: UNANG DIGMAANG PANDAIGDIG

AP8-Q3-WEEK1: UNANG DIGMAANG PANDAIGDIG

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN

Naipamamalas ang pag-unawa at pagpapahalaga sa mga pangyayari at isyung pampolitika sa daigdig na nagpapatatag sa diwa ng demokrasya ng mga mamamayan

PAMANTAYAN SA PAGGANAP

Nakalilikha ng adbokasiyang may kaugnayan sa mga isyu at hamong pampolitika at pansibiko na nagpapatatag sa diwa ng demokrasya

A. Unang Digmaang Pandaigdig 

1. Mga Sanhi 

2. Mga Pangyayari 

3. Mga Pagbabagong dulot ng Digmaan 

Paksa: Mga Dahilan na Nagbigay Daan sa Pagsiklab ng Unang Digmaang Pandaigdig

    Ang Unang Digmaang Pandaigdig ay ang unang malawakang digmaan na nagsimula noong 1914 at nagwakas noong 1918. Ito rin ay tinawag na unang makabagong digmaan sa kasaysayan dahil dito ginamit ang mga naimbentong mga kagamitan gaya ng machine guns, poison gas, eroplanong pandigma, submarine at mga tangke. May tatlumpu’t dalawang bansa sa limang kontinente ang sumali sa digmaang ito hanggang sa pagwawakas nito. Napakalaki nang naging epekto ng digmaan sa pangkabuhayang aspeto ng Europa at higit sa lahat ay kumitil ito ng napakaraming buhay. Binago ng digmaang ito ang mapa ng buong Europa. 

Narito ang mga dahilan na nagbigay daan sa pagsiklab ng Unang Digmaang Pandaigdig:

1. Imperyalismo – Ang kompetisyon sa pag-aagawan ng mga kolonya sa Africa at Asya sa pagitan ng mga industriyal na bansa sa Europa ang nagpalalim sa tunggalian at kawalan ng tiwala ng mga bansa nito sa isa’t isa. Nag-uunahan ang mga makapangyarihang bansa na sumakop ng mga lupain at magkaroon ng kontrol sa pinagkukunang-yaman at kalakal ng Africa at Asia. Ito ay lumikha ng samaan ng loob at pag-aalitan ng mga bansa. Halimbawa nito ay ang mga sumusunod:

- Pagsalungat ng Britanya sa pag-angkin ng Germany sa Tanganyika (East Africa) sapagkat balakid ito sa balak na maglagay ng transportasyong riles mula sa Cape Colony patungong Cairo. 

- Pagtangka ng Germany na hadlangan ang pagtatatag ng French Protectorate sa Morocco dahil naiingit ito sa mga tagumpay ng France sa Hilagang Africa. 

- Pagkabahala ng England sa pagtatatag ng Berlin-Baghdad Railway dahil ito ay tila panganib sa ugnayan patungong India.

- Pagsalungat ng Serbia at Russia sa pagpapalawak ng hangganan ng Austria sa Balkan

- Pagiging kalaban ng Germany ang Great Britain at Japan sa pagsakop sa China

- Hindi natuwa ang Italy at ang Germany sa pagkakahati-hati ng Africa sapagkat malaki ang nasakop ng England at France habang maliit lamang ang sa kanila.

2. Militarismo – Kinailangan ng mga bansa sa Europa ang mga naglalakihang hukbong sandatahan sa lupa, karagatan at himpapawid upang pangalagaan ang kanilang mga teritoryo. Ang pagpaparami ng mga armas upang mahigitan ang ibang bansa ay nagpakita ng pagpili sa digmaan kaysa sa diplomasiya. Naging ugat ito upang maghinala at magmatyag ang mga karatig bansa. Sinimulang magtatag ng malalaking hukbong pandagat ang Germany na ipinagpalagay naman ng England na ito ay paghamon sa kanilang kapangyarihan bilang Reyna ng Karagatan.

3. Nasyonalismo – ang masidhing pagmamahal sa sariling bayan ay may kaakibat na positibo at negatibong epekto. Ito ay nakapaghahatid ng pagkakaisa o di kaya’y pagkakahati-hati. Ito ay isa sa mga dahilan at nagdulot ng di pagkakaunawaan ng mga bansa. Nang ito ay lumabis at naging panatikong pagmamahal sa sariling bansa, naging masidhi ang paniniwala ng mga bansa sa Europa na karapatan nilang pangalagaan ang mga kalahi nila at mamuhi sa mga bansang namumuno sa kanila. Halimbawa ay ang mga sumusunod:

- Ang aristokrasyang militar ng Germany, ang mga Junker, ay naniniwalang sila ang nangungunang lahi sa Europa. 

- Pagkamuhi ng mga Serbian dahil sa mahigpit na pamamahala ng Austria.

- Pagkakaroon ng Greek Orthodox na relihiyon sa maraming estado ng Balkan, at ang pananalita ay tulad ng mga Ruso kaya’t nakialam ang Russia sa Balkan.

4. Pagbuo ng Alyansa – dahil sa inggit, hinala at mga pangamba ng mga makapangyarihang bansa sa Europa, nabuo ang dalawang magkasalungat na alyansa. Ang mga alyansang ito ay ang Triple Entente at ang Triple Alliance. 

Ang Triple Entente ay binubuo ng mga sumusunod na bansa:

France

Britain

Russia

Ang Triple Alliance naman ay binubuo ng mga sumusunod na bansa:

Germany

Austria-Hungary

Italy 

Sa ilalim ng pagkakaroon ng mga alyansa, ang bawat kasapi ay magtutulungan kung mailalagay sa kaguluhan at mga tangkang pagsalakay sa kanilang bansa.

Pagsisimula at Pangyayari sa Unang Digmaang Pandaigdig

    Ang mga pangunahing pangyayari sa Europa na maituturing na pangunahing nakaapekto sa pagsiklab ng Unang Digmaang Pandaigdig ay ang krisis sa Bosnia noong 1908. Pinamahalaan ng Austria ang Bosnia Herzegovina noong 1908 tutol dito ang Serbia dahil nais nilang pamahalaan ang Bosnia-Herzegovina. Ang Russia ay handang tumulong sa Serbia dahil sa kanyang interes na mapasok ang Balkan Peninsula. Nakahanda namang lumaban ang Austria Hungary sa Serbia.

    Noong Hunyo 28, 1914 pinatay si Archduke Franz Ferdinand (tagapagmana ng trono ng Austria Hungary) at ang asawa nitong si Sophie habang sila ay naglilibot sa Saravejo, Bosnia Herzogovina. Ang salarin ay si Gavrilo Princip isang 19 na taong gulang na Serbian na kasapi sa Black Hand, isang lihim na organisasyong na naghahangad na tapusin ang pamumuno ng Austria-Hungary sa Bosnia Herzegovina. Dahil sa pangyayaring ito nagbigay ng ultimatum ang Austria-Hungary sa Serbia kabilang na dito ang pagiging bahagi ng mga opisyal ng Austria sa imbestigasyon ng pagpaslang ngunit di sumang-ayon ang Serbia. Noong Hulyo 28, 1914, nagdeklara ng digmaan ang Austria-Hungary laban sa Serbia. Ito na ang simula ng Unang Digmaang Pandaigdig. Dito na rin nakita ang reaksyon ng sistema ng alyansa ng mga bansa.Sinuportahan ng Russia ang Serbia. Inisip ng Russia na ang Germany ang nagtulak sa Austria-Hungary upang makipagdigma sa Serbia kayat agad itong nagpadala ng hukbo sa hangganan ng Germany. Bilang reaksyon ay nagdeklara ang Germany ng digmaan sa Russia noong Agosto 1, 1914. Batid ng Germany na tutulong ang France sa Russia kung kayat nagdeklara din ito ng digmaan sa France pagkalipas ng dalawang araw. Nagpasya naman ang Italy na maging neutral o walang kinikilingan. Sa labanang ito ay naging kalaban ng Germany ang France sa kanluran at Russia sa silangan. Ginamit ng Germany ang Schlieffen Plan na naglalayong talunin ang France sa loob ng anim na linggo matapos nito ay isusunod nila ang Russia. Dumaan sa Belgium (bansang neutral) ang Germany na ikinagalit ng Great Britain kayat nagdeklara ito ng digmaan sa Germany noong Agosto 4 at tinulungan ang Belgium at France. Nahati ang mga makapangyarihang bansa sa Europe na nasangkot sa digmaan. Ang Allied Powers na kinabibilangan ng Great Britain, France at Russia. Tinawag namang Central Powers ang Germany at Austria Hungary. Sa kalaunan ay sumali ang Japan at Italy sa Allied at ang Turkey at Bulgaria sa panig naman ng Central Powers.

Digmaan sa Kanluran

    Naganap ang pinakamainit na labanan noong Unang Digmaang Pandaigdig. Saklaw nito ang France, Switzerland at Belgium hanggang sa North Sea.

    Ang Hilagang France ay napasok ng hukbo ng Germany at nakalaban ang mga sundalong Pranses at British. Dumepensa ng mabilis ang Russia sa silangan ng halos makalapit na sa Paris ang mga Aleman. Nahati ang hukbo ng Germany kung kayat sila ay nabigong maisakatuparan ang Schlieffen Plan dahil naging mabagal at matindi ang labanan sa pagitan ng dalawang panig. Gumamit ng mga sandata tulad ng machine gun at poison gas. Maraming sundalo ang namatay sa labanang ito.

Digmaan sa Silangan

    Ang digmaang ito ay mula sa Baltic Sea hanggang sa Black Sea. Naglunsad ang Russia ng pagsalakay sa Germany. Pinamunuan ito ni Czar Nicholas II. Natalo ang hukbong Russia sa Labanan sa Tannenberg. Itinuturing itong pangunahing tagumpay ng Central Powers. Nagtagumpay naman ang hukbong Russia sa Galicia ngunit di rin nagtagal ang kanilang tagumpay. Pinahirapan sila ng mga German sa Poland at tuluyang humina at kalaunan ay bumagsak ang hukbong sandatahan ng Russia. Naging sunod-sunod ang pagkabigo ng Russia sa mga labanan. Ito ang may pinakamaraming bilang ng mga sundalong nasawi, nasugatan at nabihag na umabot sa 5.5 milyon. Naging bigo ang Russia sa mga digmaan at bumagsak din ang kanilang ekonomiya na naging dahilan ng kawalan ng tiwala ng tao sa pamumuno ni Czar Nicholas II. Siya ay bumaba sa trono noong Marso 15, 1917 na nagtapos sa Dinastiyang Romanov at ang pagsilang naman ng Komunismo sa Russia. Nakipagkasundo si Vladimir Lenin sa ilalim ng pamahalaang Bolshevik sa Germany sa pamamagitan ng paglagda sa Treaty of Brest-Litovsk. Naging kasapi ang Russia ng Central Powers at iniwan niya ang mga Alyado.

Labanan sa Labas ng Europe

    Nagnais ang mga Allies na makabawi sa Central Powers kaya’t gumawa sila ng hakbang upang makuha ang Dardanelles Strait na noon ay nasa ilalim ng Imperyong Ottoman. Tinawag itong Gallipoli Campaign subalit hindi naging matagumpay ang Allied Powers sa madugong labanang ito na ikinasawi ng tinatayang 250,000 nilang sundalo. May naganap ding labanan sa Timog Kanlurang Asya, dito natamo ng Allies ang kanilang tagumpay nang makuha nila ang Baghdad, Jerusalem at Damascus. Nagdeklara din ng digmaan ang Japan laban sa Germany at naagaw nito ang mga napasakamay naman ng France at Britain.

Digmaan sa Karagatan

    Nagkasubukang muli ang pwersa ng Germany at Britain sa Atlantic. Dinala ng Germany ang kaniyang hukbong dagat na tinawag na High Seas Fleet sa North Sea upang palubugin ang mga barko ng Britain. Ngunit ikinagulat ng mga Aleman ang naging pag- atake ng British sa baybayin ng Denmark na naging dahilan ng pag-atras ng Germany. Sa labanang ito ay maraming barko ng Britain ang lumubog kaya’t naging patas lamang ang labanan. Ang Atlantic ay nanatili pa ring kontrolado ng mga Allies.

Pagsali ng United States sa Digmaan

    Hinarang ng Germany ang mga barkong nakapaligid at patungo sa Britain. Noong Mayo 7, 1915 isang U Boat ang nagpalubog sa Lusitania, pampasaherong barko ng Britain na may sakay ding mga Amerikano. Tinatayang 1,198 katao ang namatay kabilang na ang mga pasaherong Amerikano. Isa pang pangyayari na nagtulak sa US na makibahagi sa digmaan ay nang magpadala ng telegrama ang Germany sa Mexico na sumali sa digmaan kapalit ng pangakong muling ibabalik ang mga dati nilang teritoryo na nasa ilalim ng Estados Unidos. Naging dahilan ito ng pagpasya ng United States na magdeklara ng digmaan. noong Abril 2, 1917 sa ilalim ng pamumuno ni Pangulong Woodrow Wilson.

    Patuloy ang ginawang paglusob ng Germany sa France at narating nila ang Ilog Marne noong Mayo 1918. Nagpadala ang US ng 2 milyong sundalo upang tumulong sa labanan. Napagtagumpayan ng mga Allies ang labanang ito. Dahil sa patuloy na paghina ng pwersa ng Germany ay bumaba sa pamumuno si Kaiser Wilhelm II noong Nobyembre 9, 1918. Nilagdaan ng bagong pinuno ang armistice noong Nobyembre 11, 1918 sa isang railway car sa Le Francport malapit sa Paris.

Bunga ng Unang Digmaang Pandaigdig

1. Napakalaki ng pinsala na naidulot ng Unang Digmaang Pandaigdig sa buhay at ari-arian Tinatayang 8.5 milyong katao ang namatay at 22,000,000 ang nasugatan. Marami ang namatay sa gutom, sakit at paghihirap.

2. Maraming ari-arian ang nasira. Naantala ang kalakalan. Nawasak din ang mga imprastraktura, tahanan at mga lupang pansakahan. Napakalaki ng nagastos sa digmaan na umabot sa 200 bilyong dolyar. Kung kaya’t humina ang lipunan at kabuhayan.

3. Nagwakas ang apat na dinastiya: ang Hohenzollern ng Germany, Hapsburg ng Austria- Hungary, Romanov ng Russia at Ottoman ng Turkey.

4. Pagtatag ng malayang bansa- naging malayang bansa ang Finland, Latvia, Lithuania, Estonia, Yugoslavia at Albania. 

Mga Kasunduang Pangkapayapaan

        Sa pagnanais na wakasan na ang digmaan upang maibangon at maitaguyod ang Europe, naglunsad ng Peace Conference ang 32 bansa noong Enero 18, 1919 sa Paris. Namuno sa kasunduang ito ang mga nagwaging bansa at hindi pinayagang dumalo ang mga natalong bansa. Tinawag na Big Four ang mga nanguna sa pagbuo ng kasunduan. Ito ay sina Woodrow Wilson ng Estados Unidos, David Lloyd George ng Great Britain, George Clemenceau ng France at Vittorio Orlando ng Italy.

    Binalangkas ni Pangulong Woodrow Wilson ang Labing Apat na Puntos na naglalayon ng pangmatagalang kapayapaan. Kabilang sa napagkasunduan ay ang mga sumusunod:

1. Ang kasunduan na nagaganap ay dapat ipaalam sa lahat.

2. Magkaroon ng kalayaan at karapatan sa digmaan.

3. Kinakailangang tanggalin ang buwis para sa ikabubuti ng ekonomiya.

4. Kinakailangang bawasan ang sandatahan o lakas pandigma.

5. Dapat na walang kinikilingan sa mga suliranin na pangkolonya.

6. Pagnanais na magbigay ng kalayaan sa bansang Russia.

7. Pagnanais na magbigay ng kalayaan sa bansang Belgium.

8. Kagustuhan na maibalik ang Alsace-lorraine sa bansang Pransya.

9. Kailangang magkaroon ng maayos na hangganan ang bansang Italya.

10.Kagustuhan na magkaroon ng determinasyon ang mga nakatira sa Austria–Hungary.

11.Bigyan ng pagkakataon na makapagsarili ang mga bansang Balkan.

12.Bigyan ng kalayaan ang bansang Turkey sa kamay ng mga mananakop.

13.Bigyan ng kalayaan ang bansang Poland.

14.Pagtatag ng Liga ng mga Bansa.

    Makalipas ang anim na buwan ay nilagdaan naman ang Treaty of Versailles noong Hunyo 28, 1919 na opisyal na nagwakas ng Unang Digmaang Pandaigdig. Sa kasunduang ito ay nakasaad ang mga sumusunod: pagbalik sa France ng Alsace at Lorraine, pagsuko ng Germany sa lahat ng kolonya nito sa Africa at Asia, pagbabawal sa Germany na bumili at lumikha ng mga armas pandigma, pagbabayad ng Germany sa Allies ng 33 bilyong dolyar sa loob ng 30 taon. Ipinataw ng Allies ang responsibilidad ng digmaan sa Germany at mga kaalyado nito.

Ang Liga ng mga Bansa

 Itinatag ito sa layuning maiwasan ang anomang alitan sa pagitan ng mga bansa na maaaring maging dahilan muli ng digmaan. Layunin din nitong ayusin sa mapayapang paraan ang di pagkakaunawaan ng mga kasaping bansa, mapalaganap ang pandaigdigang pagtutulungan, lumakas ang kooperasyon ng mga bansa lalo na sa usaping pangkalakalan. Hindi inaprubahan ng Kongreso ng Estados Unidos ang pagsali ng kanilang bansa sa Liga. Nag-umpisa ang samahan na mayroong 42 lamang na bansang kasapi. Matapos ang ilan pang mga taon, umakyat ang bilang ng mga bansang kasapi nito sa 59. Ang Great Britain at France ang pangunahing bansang gumabay sa pagtatayo ng polisiya ng mga Liga ng mga Bansa. Ang Italy at Japan ang tumayong Konseho ng samahan. Ang mga ilan sa nagawa ng Liga ng mga Bansa ay ang pagpigil ng maliliit na digmaan sa pagitan ng Finland at Sweden noong 1920, Bulgaria at Greece noong 1925 at Colombia at Peru noong 1934. Namahala din ito sa rehabilitasyon ng mga sundalo pagkatapos ng digmaan. Nagsimula na itong manghina nang tumiwalag ang Japan dahil sa pananakop nito sa Manchuria na teritoryo ng China. Maging ang paglimita sa mga sandata ng mga bansa ay hindi sinunod ng ilang kasapi sa pangambang madali silang matatalo kung sakaling lusubin sila ng kalabang bansa.

TANDAAN!

 May apat na dahilan ang pagsiklab ng Unang Digmaang Pandaigdig: Militarismo, Nasyonalismo, Imperyalismo at Pagtatatag ng mga Alyansa. 

 Nagsimula ang Unang Digmaang Pandaigdig noong Hulyo 27, 1914 hanggang Nobyembre 11, 1918.

 May dalawang alyansang nabuo mula sa pagkakampi kampihan ng mga bansa sa Europa. Ito ay ang Triple Entente at Triple Alliance.

 Ang mga bansa sa alyansang Triple Entente ay ang France, Britain, Russia. 

 Ang mga bansa sa alyansang Triple Alliance ay ang Germany, Austria-Hungary, Italy.

 Inggit, hinala at pangamba ay mga makapangyarihang emosyon na nangibabaw sa mga bansa sa Europa kaya humantong sa pagsiklab ng Unang Digmaang Pandaigdig ang mga bansa nito. 

 Ang pangmadaliang dahilan ng pagsiklab ng digmaan ay ang pagsiklab ng labanan sa Balkan at ang pataksil na pagpatay kay Archduke Franz Ferdinand.

 Magkalabang pangkat sa digmaan ang Central Powers na binubuo ng Germany, Austria-Hungary, Bulgaria at Imperyong Ottoman at ang Allied Powers na kinabibilangan ng Great Britain, Russia at France.

 Napilitang lumagda sa Treaty of Versailles ang Germany na opisyal na pagtatapos ng Unang Digmaang Pandaigdig.  Ang pagkakabuo ng Liga ng mga Bansa ay naglalayon na isulong ang kapayapaan at pagtutulungan ng mga bansa.

 Ang epekto ng Unang Digmaang Pandaigdig ay ang pagkamatay ng milyong katao sanhi ng gutom, sakit at paghihirap. Maraming imprastraktura at ari￾arian ang nasira na nagdulot ngpaghina ng lipunan at kabuhayan. 

GAWAIN:

PANUTO: Sagutin ang mga sumusunod na katanungan. Ikomento ang inyong natutunan sa comment section. Isulat ang inyong sagot sa inyong notebook.

1. Ano ang naging hudyat ng pagsisimula ng Unang Digmaang Pandaigdig?

2. Bakit di nagtagumpay ang Schliffen Plan ng Germany?

3. Bakit napilitan na makisangkot ang United States sa digmaan?

4. Ano-ano ang mga hakbang na isinagawa ng mga pinuno ng bansa upang wakasan ang Unang Digmaang Pandaigdig?

5. Sa iyong palagay, makatwiran ba ang di pagpapahintulot sa mga natalong bansa na maging kabahagi sa paglulunsad ng Peace Conference?

6. Ano-ano ang naging epekto ng Unang Digmaang Pandaigdig?

REFERENCE

Kasaysayan ng Daigdig. Modyul ng Mag-aaral. Unang Edisyon 2014. Department of Education. Vibal Group, Inc. Philippines.

https://images.search.yahoo.com/search/images;_ylt=Awr9DsuzXbJgBG4AeTxXNyoA;_ylu=Y29sbwNncTEEcG9zAzEEdnRpZAMEc2VjA3BpdnM-?p=UNANG+DIGMAANG+PANDAIGDIG&fr2=piv-web&fr=mcafee

https://www.twinkl.com/illustration/1914-alliances-colour-map-countries-europe-first-world-war-history-secondary-

https://www.twinkl.com/illustration/1914-alliances-colour-map-countries-europe-first-world-war-history-secondary-black-and-white

Ikalawang Lagumang Gawain sa AP8

PANUTO: Piliin ang titik na pinakaangkop na sagot. Isulat ang inyong sagot sa sagutang papel.


1. Ang Europe ay may mahalagang kontribusyon sa daigdig. Bakit kaya tinawag na Golden Apple ang Constantinople?

A. Dahil ito ay mayaman, sentro ng kalakalan, at mahalaga sa Silangan.

B. Dahil ito ay kilala sa malalawak na taniman ng mansanas at iba pang prutas


2. Tinawag itong Golden Apple, ano ang naging epekto ng pagbagsak ng Constantinople sa kalakalan?

A. Lumawak ang kalakalan sa pagitan ng Europa at Asya sa pamamagitan ng Constantinople

B. Nahinto ang dating ruta kaya naghanap ng bagong ruta ang mga Europeo


3. Ano ang tawag sa grupo ng mga Muslim mula sa Anatolia na pinamunuan ni Sultan Mehmed II na nagtagumpay sa pagsakop sa Constantinople noong 1453.

A. Ottoman Turk

B. Medici


4. Ito ay dakilang simbahan na itinayo bilang simbolo ng kapangyarihan at pananampalataya ng Byzantine Empire.

A. Byzantium

B. Hagia Sophia


5. Ito ay nangangahulugang “Ama” na nagmula sa salitang latin na Papa.

A. Pope

B. Parental


6. Dating tawag sa bagong imperyo na nagpatuloy sa Silangang bahagi ng Imperyong Romano.

A. Istanbul

B. Byzantine


7. Isang makasaysayang panahon sa Europa na nagbigay-diin sa muling pagsilang ng sining, agham, at kaalaman batay sa klasikal na pamana ng Gresya at Roma.

A. Renaissance

B. Repormasyon


8. Bakit mahalaga ang papel na ginampanan ng pamilyang Medici sa pagpapalaganap ng Renaissance sa Italya

A. Sila ay nabibilang sa mataas na tao tulad ng duke at mga papa.

B. Ang kanilang pamilya ay sumuporta sa mga pintor at iskultor.


9. Isang pintor, imbentor, at siyentista na lumikha ng mga obra tulad ng Mona Lisa at The Last Supper, na nagpapakita ng kanyang malawak na interes at obserbasyon.

A. Leonardo Da Vinci

B. Raphael Santi


10. Isang eskulturang marmol na tinaguriang La Pietà, na makabagbag-damdaming nagpapakita sa Birheng Maria habang karga ang katawan ni Hesus matapos siyang ipako sa krus.

A. Raphael Santi

B. Michelangelo


11. Siya ang tinaguriang “Makata ng mga Makata”.

A. William Shakespeare

B. Giovanni Boccacio


12. Nicolaus Copernicus: Teoryang Heliocentric; ______________: Teoryang Geocentric

A. Galileo Galilei

B. Ptolemy

13. Mga taong may ambag sa renaissance sa larangan ng agham.

A. Sir Isaac Newton, Galileo Galilei, Nicolas Copernicus

B. Sofonisba Anguissola, Isotta Nogarola, Veronica Franco

14. Mga taong may ambag sa renaissance sa larangan ng pagpipinta.

A. Sofonisba Anguissola, Isotta Nogarola, Veronica Franco

B. Michaelangelo Bounarotti, Leonardo da Vinci, Raphael Santi


15. Mga taong may ambag sa renaissance sa larangan ng Sining at Panitikan.

A. Desiderius Erasmus, Miguel de Cervantes, Francesco Petrarch

B. Sir Isaac Newton, Galileo Galilei, Nicolas Copernicus


16. Mga prominenteng indibidwal na lumitaw at nagkapangalan lamang sa panahon ng renaissance.

A. Michaelangelo Bounarotti, Leonardo da Vinci, Raphael Santi

B. Sofonisba Anguissola, Isotta Nogarola, Veronica Franco


17. Ano ang ibig sabihin ng salitang “Repormasyon”?

A. Isang kilusan na naglayong baguhin ang Simbahang Katoliko

B. Isang kilusan na naglayong palakasin ang kapangyarihan ng Papa


18. Ano ang pangunahing dahilan kung bakit hinamon ni Martin Luther ang Simbahang Katoliko?

A. Dahil nais niyang baguhin ang pamahalaan ng Germany

B. Dahil hindi siya sang-ayon sa pagbebenta ng indulhensiya


19. Tumutukoy sa kilusang intelektwal na nagbibigay halaga sa potensiyal, kakayahan, at dignidad ng tao.

A. Humanismo

B. Indibidwalismo

20. Dokumento na ipinagbibili noon ng Simbahang Katoliko kapalit ng kapatawaran ng kasalanan o bawas sa parusang espiritual, na kalaunan ay ipinagbawal dahil sa maling paggamit.

A. Repormasyon

B. Indulhensiya


21. Tawag sa malawakang paglilinis at reporma sa loob ng Simbahang Katoliko bilang tugon sa Repormasyong Protestante.

A. Renaissance

B. Kontra Repormasyon

22. Pagpupulong ng mga lider ng Simbahang Katoliko sa Italy noong 1545 upang pagtibayin ang pananampalataya at ayusin ang mga abuso.

A. Society of Jesus

B. Council of Trent


23. Ito ay tumutukoy sa pananakop ng isang makapangyarihang bansa sa isang mahinang bansa.

A. Kolonyalismo

B. Nasyonalismo


24. Ito ay tumutukoy sa panghihimasok, pag-impluwensya, o pagkontrol ng isang makapangyarihang bansa sa isang mahinang bansa.

A. Kolonyalismo

B. Imperyalismo

25. Si Ibn Battuta ay kilala sa kanyang mga paglalakbay sa iba’t ibang bahagi ng mundo noong ika-14 na siglo. Alin sa mga sumusunod ang HINDI kasama sa mga lugar na binisita niya?

A. Amerika

B. China

26. Tawag sa mga Amerikano na ang magulang ay isang Europeo at isang katutubo.

A. Mulatto

B. Mestizo

27. Ano ang pangunahing layunin ng paglalayag ng mga Europeo noong ika-15 siglo?

A. Maghanap ng bagong ruta at palaganapin ang pananampalataya

B. Maglakbay sa ibang lugar para maglibang at tuklasin ang mga bagong tanawin


28. Ano ang kahalagahan ng “Cape of Good Hope” sa paglalayag ni Bartolomeu Dias at sa kasaysayan ng pagtuklas ng ruta patungong Silangan?

A. Isang lugar para sa bakasyon at pahinga

B. Simbolo ng tagumpay at bagong ruta


29. Mga bansang Europeo na nagpaligsahan sa panahon ng paggalugad at pagtuklas ng mga bagong lupain.

A. Spain at Portugal

B. Spain at France


30. Bakit tinaguriang “The Navigator” si Prinsipe Henry ng Portugal?

A. Nalakbay niya ang buong daigdig.

B. Ginamit niya ang kanyang yaman at kapangyarihan upang suportahan ang mga manlalayag.


31. Alin sa mga sumusunod ang HINDI itinuturing na motibo para sa kolonyalismo, sa unang yugto ng imperyalismong kanluranin?

A. Pakikipagkaibigan

B. Paghahanap ng kayamanan

32. Naglayag siya sa ngalan ng Spain, narating niya ang tinaguriang “Bagong Daigdig” o America a nagbukas ng bagong landas para sa eksplorasyon, kolonisasyon, at pagbabago sa kasaysayan ng mundo.

A. Bartolomeu Diaz 

B. Christopher Columbus

33. Paano nakatulong ang Demarcation Line sa Atlantic Ocean noong 1493 na ipinahayag ni Pope Alexander VI sa mga mananakop katulad ng Spain at Portugal sa daigdig?

A. Naiwasan ang paglala ng sigalot sa pagitan ng Spain at Portugal sa pananakop.

B. Napaburan ang pananakop ng Spain sa kanlurang bahagi ng daigdig.


34. Aling ekspedisyon ang nakilala bilang unang nakapaglayag paikot ng mundo (1519–1522)?

A. Balboa’s Voyage

B. Magellan–Elcano Expedition

35. Ano ang mas malawak na implikasyon ng pagkakatuklas ni Vasco da Gama sa direktang ruta patungong India?

A. Mas mura ang rekado sa Europa at lumakas ang kalakalan

B. Nabawasan ang interes ng mga Europeo sa kolonyalismo


36. Ayusin sa tamang pagkakasunod-sunod ang mga pangyayari.

1. Kasunduan sa Tordesillas
2. Pagdating ni Christopher Columbus sa “New World”
3. Nalibot ni Bartolomeu Dias ang Cape of Good Hope
4. Pagtatayo ng paaralan ni Prince Henry the Navigator
5. Pagdating ni Vasco da Gama sa India

A. 21543

B. 43215

37. Ninais ng mga mananakop na mapupuntahan ang mga bansa sa Asya dahil sa mga nabasang impormasyon sa aklat ni Marco Polo na “The Travels of Marco Polo”. Alin sa sumusunod ang HINDI KABILANG sa motibo ng eksplorasyon?

A. pagpapanatili ng kapayapaan

B. palakasin ang kapangyarihan


38. Bakit naging madali para sa mga Espanyol na pabagsakin ang mga Aztec at Inca?

A. Dahil sa pag-angkat ng teknolohiya mula sa Asya

B. Dahil sa pagkakaroon ng panloob na tunggalian sa imperyo


39. Conquistador na nanguna sa pananakop ng Imperyong Aztec.

A. Hernán Cortés

B. Diego Velázquez

40. Namuno sa ekspedisyon patungong Peru.

A. Marco Polo

B. Francisco Pizarro


41. Sa kaniya ipinangalan ang Amerika.

A. Amerigo Vespucci

B. Marco Polo


42. Isang iskolar at manlalakbay mula Morocco na nakilala sa kaniyang malawak na paglalakbay sa daigdig ng Islam noong ika-14 na siglo.

A. Marco Polo

B. Ibn Battuta

43. Paano ipinapakita ng paglalakbay ni Ibn Battuta na “konektado” ang mundo bago pa man nagkaroon ng Globalisasyon?

A. Dahil naitala ang ugnayan ng kalakalan at kultura

B. Dahil sa kanyang pagsakop sa mga kaharian

44. Ano ang pangunahing dahilan kung bakit kinomisyon si Zheng He na magsagawa ng mga ekspedisyon sa ilalim ng Dinastiyang Ming?

A. Upang manakop at palawakin ang teritoryo ng China

B. Upang ipakita ang yaman at kapangyarihan ng China


45. Unang Mongol-Turkic na nagtatag ng Mughal Empire matapos ang Labanan sa Panipat.

A. Babur

B. Sha Jahan

46. Ginamit ni Thomas Hobbes ang ideyang ito upang isulong ang paniniwala na ang absolutong monarkiya ang pinakamahusay na uri ng pamahalaan.

A. Divine Law

B. Natural Law

47. Ang Enlightenment ay isang kilusang intelektwal noong ika-18 siglo sa Europa. Ano ang pangunahing ideya ng Enlightenment?

A. Paggamit ng dahilan at agham upang maunaawaan ang mundo.

B. Pagtulak sa mga digmaang Relihiyon.


48. Alin sa mga sumusunod na rebolusyon ang kilala sa pagbagsak ng monarkiya at pagtatatag ng unang republika sa Pransiya?

A. Rebolusyong Industriyal

B. Rebolusyong Pranses


49. Alin sa mga sumusunod na pahayag ang maituturing na isa sa mga negatibong epekto ng Imperyalismong Kanluranin?

A. Racism at Diskriminasyon

B. Pag-unlad ng mga Kultura


50. Isang damdamin ng pagiging matapat at mapagmahal sa bansa.

A. bayanihan

B. nasyonalismo

K TO 10 CURRICULUM: MGA PAKSA SA IKATLONG MARKAHAN SA ARALING PANLIPUNAN 8

AP8-Q3-WEEK1-8: MGA PAKSANG ARALIN

PAMANTAYANG PANGNILALAMAN  

Naipamamalas ang pag-unawa at pagpapahalaga sa mga pangyayari at isyung pampolitika sa daigdig na nagpapatatag sa diwa ng demokrasya ng mga mamamayan 

PAMANTAYAN SA PAGGANAP  

Nakalilikha ng adbokasiyang may kaugnayan sa mga isyu at hamong pampolitika at pansibiko na nagpapatatag sa diwa ng demokrasya 

A. Unang Digmaang Pandaigdig 

1. Mga Sanhi 

2. Mga Pangyayari 

3. Mga Pagbabagong dulot ng Digmaan 

1. Natatalakay ang mga sanhi, pangyayari, at pagbabagong dulot ng Unang Digmaang Pandaigdig 

B. Ang Daigdig Pagkaraan ng Digmaan 

1. Pagtatatag ng League of Nations 

2. Spanish Flu 

3. Great Depression  

2. Nabibigyang katuwiran ang naging tugon ng mga bansa sa pagharap sa iba’t ibang suliranin pagkaraan ng digmaan 

C. Banta ng Ideolohiyang Totalitaryanismo at Pasismo 

1. Katuturan ng Totalitaryanismo 

2. Komunismo sa Russia at China 

3. Pasismo sa Italy at Nazismo sa Germany 

4. Militarismo sa Japan 

3. Nasusuri ang ideolohiyang totalitaryanismo bilang banta sa demokratikong pamamahala 

D. Ikalawang Digmaang Pandaigdig 

1. Sanhi 

2. Mga Pangyayari 

3. Mga Pagbabagong dulot ng Digmaan 

4. Natataya ang mga sanhi, pangyayari, at pagbabagong dulot ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig

E. Ang Cold War sa Europa at America 

1. Truman Doctrine at Marshall Plan 

2. NATO at Warsaw Pact 

3. Space Race 

4. Cuban Missile Crisis 

5. Naipaliliwanag ang mga pangyayaring nagbigay daan sa Cold War at ang mga tunggaliang dulot nito  

F. Ang Asya at Africa sa Panahon ng Cold War 

1. Paglaya ng mga Bansa at Neokolonyalismo 

2. Non-Aligned Nations 

3. Digmaang Korea at Vietnam 

4. Russo-Afghan War 

6. Nasusuri ang epekto ng Cold War sa Asya at Africa 

G. Ang Daigdig Matapos ang Cold War: Pagkakabuwag ng USSR 

7. Natataya ang kalagayan ng daigdig sa pagwawakas ng Cold War 

H. Mga Kilusan para sa Demokrasya 

1. Civil Rights Movement sa US 

2. Solidarity Movement ng Poland 

3. Tiananmen Square Protest sa China 

4. Anti-Apartheid Movement ng South Africa 

8. Napahahalagahan ang bahaging ginampanan ng iba’t ibang kilusan sa pagtaguyod ng demokratikong lipunan

 

Fourth Quarter!

1. Pagtatag ng UN

2. Pilipinas bilang Kasapi ng UN

3. Mga Isyung Panlipunan: Isyung Pangkalusugan (SARS, 

Bird Flu, STIs, COVID-19, at iba pa) 

AP8-Q2-WEEK7: Paglaganap ng Nasyonalismo sa Asya at Amerika

 K TO 10 CURRICULUM

Nasusuri ang naging tugon ng ilang bansa sa Asya, Africa at Latin America sa imperyalismong Europeo 

19. Modernisasyon ng Japan (Meiji Restoration) 

20. Himagsikan sa South America (Simon Bolivar) 

21. Back-to-Africa Movement 

22. United League ni Sun Yat Sen  

23. Passive Resistance ni Gandhi (India) 

AP8-Q2-WEEK6: Rebolusyong Pranses at Pag-usbong ng mga Bansang Estado

 K TO 10 CURRICULUM

Nasusuri ang mahahalagang pangyayari sa panahon ng Rebolusyong Pranses at pagtatag ng mga bansang estado

17. French Revolution at mga pagbabagong dulot nito 

18. Pag-usbong ng mga Bansang-Estado 

AP8-Q2-WEEK5: Panahon ng Absolutismo, Liberalismo at Enlightenment

 K TO 10 CURRICULUM

Naiuugnay ang Enlightenment at Rebolusyong Amerikano sa paglinang ng nasyonalismo at pagkabansa 

15. Mga mahalagang pangyayari 

16. Rebolusyong Amerikano