1. Hinduism at Buddhism
2. Judaism, Kristiyanismo at Islam
3. Confucianism at Shintoism
KASANAYANG PAGKATUTO:
1. Naipaliliwanag ang papel ng relihiyon at ibang paniniwala sa paghubog sa pagkakakilanlang kultural ng tao
2. Napahahalagahan ang interaksiyon ng tao sa kaniyang kapaligiran
BALIK-ARAL:
1. Lipunang Greek at Roman
2. Iba pang sinaunang lipunan
PAKSA!
1. Hinduism at Buddhism
2. Judaism, Kristiyanismo at Islam
3. Confucianism at Shintoism
RELIHIYON
Ang konsepto ng relihiyon ay naglalarawan ng mga paniniwala, ritwal, tradisyon, at mga kaugalian na konektado sa espirituwalidad. Ang relihiyon ay patuloy na naglalarawan ng malalim na paniniwala at espirituwal na pakikisalamuha ng tao sa kanyang kapaligiran, sa kanyang kapwa, at sa mga espirituwal na puwersa na mas mataas sa kanya.
Pinagmulan
religio- salitang Latin na ang ibig sabihin ay pakikitungo o pagsunod sa mga pangako sa mga Diyos o espiritu ng mga bagay.
religare-salitang Latin na ang ibig sabihin ay mag ugnay o magbalik.
Iba't Ibang Relihiyon at Paniniwala
ZOROASTRIANISMO
Ang Zoroastrianismo ay isang sinaunang relihiyon na nagmula sa Iran bago pa dumating ang Islam. Ito ay itinuturing na isa sa pinakamatandang monoteistikong relihiyon sa mundo. Ang pangunahing propeta nito ay si Zarathushtra o Zoroaster, na nagpakilala ng konsepto ng labanan sa pagitan ng mabuti at masama, o dualismo. Ang mga saligang aral ng Zoroastrianismo ay nakatuon sa pagiging mabuti, pagpapahalaga sa katapatan, pagtataguyod ng katarungan, at paggawa ng mabuti sa lipunan.
Isa sa mga pangunahing doktrina ng Zoroastrianismo ay ang konsepto ni "Ahura Mazda" bilang pinakamataas na Diyos, na nagdudulot ng kabutihan at liwanag. Sa kabilang banda, mayroon ding "Angra Mainyu" o "Ahriman," ang pangunahing kalaban na nagdudulot ng kasamaan at kadiliman. Ang mga tagasunod ng Zoroastrianismo ay tinatawag na mga Zoroastrian o Zarathustrian.
Sa kasaysayan, ang Zoroastrianismo ay nagkaroon ng malaking impluwensiya sa mga kultura at relihiyon sa kanluran, kabilang na ang Judaismo, Kristiyanismo, at Islam. Sa kasalukuyan, ang mga natitirang komunidad ng Zoroastrian ay matatagpuan sa Iran, India, at ilang iba pang mga bansa sa buong mundo.
JUDAISMO
Ang Judaismo ay isang sinaunang relihiyon, kultura, at pilosopiya na nagmula sa kasaysayan at tradisyon ng mga Israelita, na mas kilala bilang mga Hudyo. Ito ay itinuturing na isa sa pinakamatandang monoteistikong relihiyon sa mundo. Pangunahing naglalaman ang Judaismo ng mga paniniwala at aral na nakabatay sa Banal na Kasulatan, partikular sa Tanakh, na kinabibilangan ng Torah (o Pentateuch), Nevi'im (Mga Propeta), at Ketuvim (Mga Kasulatan). Bukod sa mga Banal na Kasulatan, ang Judaismo ay mayroon ding mga kasulatan rabbinic at mga tradisyon na nagpapabatid ng mga katuruan at paniniwala ng komunidad. Ang mga pangunahing prinsipyo ng Judaismo ay kinabibilangan ng pananampalataya sa iisang Diyos (monoteismo), katuwiran, katarungan, pagmamahal sa kapwa, at pagsunod sa mga kautusan at mga batas moral na itinakda ng Diyos. Ang mga paniniwalang ito ay nagsisilbing gabay sa pamumuhay at pag-uugali ng mga tagasunod ng Judaismo.
Bukod sa aspetong relihiyoso, mayroon ding kultural na aspeto ang Judaismo, kabilang ang mga tradisyonal na kagawian, ritwal, at mga kaganapan. Ang mga seremonya tulad ng Bar Mitzvah (para sa mga lalaki) at Bat Mitzvah (para sa mga babae), mga pista tulad ng Passover at Hanukkah, at iba pang mga kultural na aktibidad ay mahalagang bahagi ng buhay at identidad ng mga Hudyo. Sa kasaysayan, ang Judaismo ay may malaking impluwensya hindi lamang sa relihiyon kundi pati na rin sa kultura, pilosopiya, at lipunan sa buong mundo.
KRISTIYANISMO
Ang Kristiyanismo ay isang monoteistikong relihiyon na nakabatay sa pananampalataya kay Hesus Kristo bilang Mesiyas o Tagapagligtas. Ito ay nagmula sa mga aral, buhay, kamatayan, at muling pagkabuhay ni Hesus, na isinasaad sa Bagong Tipan ng Bibliya, partikular sa Ebanghelyo.
Ang mga pangunahing doktrina ng Kristiyanismo ay kinabibilangan ng paniniwalang sa iisang Diyos (monoteismo), ang Trinidad, ang kanyang kapanganakan mula sa Birhen Maria, ang kanyang pagpapakasakit, kamatayan, at muling pagkabuhay, at ang pangako ng kaligtasan sa pamamagitan ngkanyang kamatayan at pagkabuhay. Pangunahing katuruan rin ang pag-ibig sa Diyos at sa kapwa, pagpapatawad, pagtanggap sa biyaya, at pagsunod sa mga aral ni Hesus.
Ang Kristiyanismo ay nahati sa iba't ibang mga denominasyon o sektang may kani-kanilang mga pananaw at tradisyon, subalit ang pangunahing mga doktrina ay nagpapatuloy bilang pundasyon. Ang mga pangunahing sektor ay kinabibilangan ng Katoliko, Orthodox, at Protestante, at marami pang iba.
Sa kasaysayan, ang Kristiyanismo ay naglaro ng malaking bahagi sa kultura, lipunan, at kasaysayan ng Kanlurang mundo. Ito ay naging pangunahing impluwensya sa mga institusyon, sining, edukasyon, at etika sa buong mundo.
ISLAM
Ang Islam ay isang monoteistikong relihiyon na nagmula sa Arabia noong ika-7 siglo CE. Ito ay itinatag ni Propeta Muhammad, na itinuturing na huling propeta sa Islam. Ang pangunahing katuruan ng Islam ay nakatala sa Banal na Qur'an, ang banal na aklat ng Islam, at sa mga hadith o mga salaysay at gawa ng Propeta Muhammad.
Ang mga pangunahing paniniwala ng Islam ay kinabibilangan ng paniniwalang sa iisang Diyos (Allah), ang pagtanggap at pagsunod sa mensahe ni Propeta Muhammad bilang huling sugo ng Diyos, ang pagtupad sa limang pangunahing tungkulin o Five Pillars of Islam, na kinabibilangan ng Shahada (panalangin ng pagpapatotoo sa Islam), Salat (paggawa ng limang beses na araw araw na panalangin), Zakat (pamimigay ng limos), Sawm (pag-aayuno sa buwan ng Ramadan), at Hajj (pilgrimage sa Mecca).
Bukod sa mga pananampalatayang pang-relihiyon, ang Islam ay may mga batas, moral at legal na batayan, na tinatawag na Sharia, na nagtatakda ng mga alituntunin sa pamumuhay, pananamit, pakikitungo sa ibang tao, at marami pang iba. Ang Islam ay hindi lamang isang relihiyon kundi isang buong sistema ng pamumuhay at paniniwala.
Ang Islam ay isa sa mga pinakamalaking relihiyon sa mundo, na may milyun-milyong tagasunod sa buong mundo. Ito ay may malaking impluwensya sa mga aspeto ng kultura, politika, lipunan, at ekonomiya sa mga bansang may Muslim na populasyon.
HINDUISMO
Ang Hinduismo ay isang sinaunang relihiyon at kultura na may malalim na pinagmulan sa India. Ito ay isang polytheistic na relihiyon na naglalaman ng iba't ibang mga diyos at diyosa, at may malawak na hanay ng mga doktrina, paniniwala, at kaugalian.
Sa Hinduismo, mayroong konsepto ng karma, reinkarnasyon, at moksha. Ang karma ay nagtutukoy sa batayan ng moral na batas kung saan ang bawat gawa ay may kaugnayan sa mga resulta at karanasan ng isang indibidwal sa kanyang mga susunod na buhay. Ang reinkarnasyon ay ang paniniwala na ang kaluluwa ay nagbabalik sa mundo ng material na buhay sa iba't ibang anyo matapos ang kamatayan. Ang moksha ay ang layunin ng kaluluwa na makalaya mula sa sirkulo ng reinkarnasyon at makamit ang espirituwal na paglaya.
Ang Hinduismo ay mayroong maraming mga banal na teksto, kabilang ang Vedas, Upanishads, Bhagavad Gita, at epiko tulad ng Ramayana at Mahabharata.
Mayroon ding maraming mga diyos at diyosa na sinusamba sa Hinduismo, kabilang sina Brahma (ang lumikha), Vishnu (ang nagpapanatili), at Shiva (ang nagsisira), pati na rin si Lakshmi, Saraswati, Ganesh, at marami pang iba.
Bukod sa pananampalataya, mayroon ding mga kultural na aspeto sa Hinduismo, kabilang ang mga seremonya, ritwal, at mga sagradong pista. Ang Hinduismo ay may malaking impluwensya sa buhay ng mga tao sa India at sa iba't ibang mga bahagi ng mundo na may Hindu na populasyon.
Pagtalakay sa Kahulugan at Kahalagahan ng Pilosopiya
Ang pilosopiya, na nagmula sa salitang Griyego na "philosophia" na nangangahulugang "pag-ibig sa karunungan," ay isang sistematikong pag-aaral ng mga pangunahing tanong tungkol sa pag-iral, dahilan, kaalaman, halaga, isip, at wika. Sa pamamagitan ng lohika at dahilan, tinutulungan tayo ng pilosopiya na suriin ang ating karanasan sa mundo at ang ating lugar sa loob nito. Binibigyan tayo nito ng kakayahan na mag-isip nang kritikal, magbasa nang malalim, magsulat nang malinaw, at mag-analisa nang lohikal .
Ang kahalagahan ng pilosopiya ay makikita sa maraming aspeto ng ating buhay. Una, ito ay nagtataguyod ng kritikal na pag-iisip at pangangatuwiran. Tinuturuan tayo ng pilosopiya na suriin ang mga isyu, lutasin ang mga problema, at gumawa ng mga desisyon. Pangalawa, ito ay nagpapataas ng kamalayang etikal at pagsisiyasat sa sarili. Sa pamamagitan ng pag-aaral ng pilosopiya, nagkakaroon tayo ng mas malalim na pag-unawa sa mga moral na prinsipyo at sa kahalagahan ng tamang asal.
Bukod dito, ang pilosopiya ay nagbibigay-daan sa atin na itulak ang mga hangganan ng ating kaalaman at tuklasin ang mga bagong posibilidad. Sa halip na makulong sa mga tradisyonal na paniniwala, tinutulungan tayo ng pilosopiya na buksan ang ating isipan sa mas malawak na saklaw ng mga ideya at posibilidad. Ang kakayahang mag-isip nang malaya at magtanong nang kritikal ay mahalaga sa pag-unlad ng iba't ibang disiplina, kabilang ang agham at teknolohiya.
Sa konklusyon, ang pag-aaral ng pilosopiya ay hindi lamang isang akademikong gawain kundi isang mahalagang bahagi ng pagiging tao. Ito ay nagtuturo sa atin na mag-isip nang mas malalim at maghanap ng mas malawak na pang-unawa sa mundo at sa ating sarili. Sa pamamagitan ng pilosopiya, natututo tayong magtanong ng mahahalagang tanong at maghanap ng mga sagot na makapagpapabuti sa ating buhay at lipunan.
Kaugnay na Paksa 1: Mga Pilosopiya
CONFUCIANISMO
Ang Confucianismo ay isang pilosopiyang panlipunan at relihiyon na nagmula sa Tsina at nagtampok ng mga aral at turo ni Confucius (Kong Fuzi) na isang kilalang pilosopo at guro noong ika-5 siglo BCE. Ang mga pangunahing prinsipyo ng Confucianismo ay nakatuon sa mga tamang asal at moralidad, pagmamahal sa pamilya, pagiging tapat sa lipunan at pamahalaan, at pagpapahalaga sa tradisyon at edukasyon.
Narito ang ilan sa mga pangunahing konsepto at turo ng Confucianismo:
1.Ren - Ito ay ang konsepto ng pagiging makatao o pagiging mabuti sa iba. Ang pagpapakita ng kagandahang-loob, paggalang, at pagmamahal sa kapwa ay mahalaga sa pananaw ng Confucianismo.
2.Li - Ito ay tumutukoy sa tamang asal at pamamaraan ng pag-uugali, kasanayan, at ritwal. Ang pagrespeto sa mga tradisyon at mga seremonya ay binibigyang-halaga sa Confucianismo.
3.Xiao - Ito ay ang pagpapahalaga at paggalang sa mga magulang at nakatatanda. Ang pagsunod sa magulang at pagtugon sa kanilang mga pangangailangan ay itinuturing na mahalaga sa kalinangan ng Confucianismo.
4.Junzi - Ito ay ang konsepto ng "noble person" o isang taong may mataas na moralidad at disiplina. Ang pagiging isang junzi ay nangangahulugang pagtataglay ng tamang asal, integridad, at responsibilidad sa lipunan.
5.Zhong - Ito ay ang konsepto ng katapatan at pagiging tapat sa pamahalaan at sa mga pangunahing tao sa lipunan. Ang mga mamamayan ay inaasahang maging tapat sa kanilang mga pinuno at magtulong-tulong sa ikabubuti ng bansa.
Ang Confucianismo ay hindi lamang isang relihiyon kundi isang komprehensibong pananaw sa buhay at lipunan na nakakaapekto sa lahat ng aspeto ng pamumuhay sa mga bansang nahahati sa impluwensya nito, partikular sa Tsina at ilang mga karatig na bansa tulad ng Korea at Hapon.
SHINTOISMO
Ang Shintoismo ay isang relihiyon at pilosopiya sa bansang Hapon na naglalayong ipahayag at ipagdiwang ang mga espiritu ng kalikasan at mga ninuno. Ang salitang "Shinto" ay nagmula sa mga salitang "Shin" na nangangahulugang "espiritu" at "To" na nangangahulugang "daan" o "paraan". Ang pangunahing prinsipyo ng Shintoismo ay ang pagpapahalaga at paggalang sa mga espiritu (kami) na naninirahan sa mga likas na anyo tulad ng mga bundok, ilog, puno, at iba pang kalikasan.
Narito ang ilang mahahalagang aspeto at turo ng Shintoismo:
1.Pagpapahalaga sa Kalikasan: Ang Shintoismo ay nagtuturo ng malalim na pagpapahalaga sa kalikasan at mga likas na anyo. Ipinapakita nito ang ugnayan at paggalang sa mga espiritu ng kalikasan, na tinatawag na kami.
2.Ritwal at Seremonya: Ang Shintoismo ay may sari-saring ritwal at seremonya na isinasagawa upang ipagdiwang at ipakita ang paggalang sa mga espiritu. Ang mga ritwal na ito ay maaaring isinasagawa sa mga tanyag na templo o mga banal na lugar tulad ng mga torii gates at mga shrines.
3.Pagtanggap ng mga Tradisyon: Ang Shintoismo ay nagpapahalaga sa mga tradisyon at mga kaugalian ng lipunan ng Hapon. Ipinapakita nito ang pagtanggap at pagpapahalaga sa mga sinaunang ritwal at seremonya.
4.Paggalang sa mga Ninuno: Isa sa mga mahalagang aspeto ng Shintoismo ay ang paggalang sa mga ninuno at mga naunang henerasyon. Ipinapakita ito sa mga seremonya tulad ng O-bon, kung saan inaalala at ipinagdiriwang ang mga kaluluwa ng mga yumao.
5.Nasyonalismo: Sa ilalim ng ilang panahon sa kasaysayan ng Hapon, ang Shintoismo ay ginamit bilang isang kasangkapan ng pampulitikang nasyonalismo.
Sa panahon ng Meiji Restoration at World War II, ang relihiyon ay ginamit upang palakasin ang damdamin ng pambansang identidad at pagkakaisa.
Ang Shintoismo ay hindi lamang isang relihiyon kundi isang sining at kultura sa Hapon. Ito ay patuloy na naglalarawan sa pag-iral ng bansa at nagpapahayag ng mga pangunahing prinsipyo ng pagiging Hapon.
BUDISMO
Ang Budismo ay isang relihiyon at pilosopiya na nagmula sa mga turo at aral ni Siddhartha Gautama, na mas kilala bilang Buddha, sa bansang India noong mga ika-6 o ika-5 siglo BCE. Ang pangunahing layunin ng Budismo ay ang paglaya mula sa siklo ng pagdurusa at kahirapan sa pamamagitan ng pag-unawa sa mga dahilan ng paghihirap at pagkamalungkot, at sa pamamagitan ng pagtamo ng nirvana, o paglaya mula sa pagkakatali sa sirkumstansya ng buhay.
Narito ang ilang mga pangunahing konsepto at turo ng Budismo:
1.Four Noble Truths (Apat na Dakilang Katotohanan): Ang mga apat na dakilang katotohanan ay ang mga pangunahing aral na ipinahayag ni Buddha. Ito ay tumutukoy sa katotohanan ng pagdurusa (Dukkha), ang sanhi ng pagdurusa (Samudaya), ang pagwawakas ng pagdurusa (Nirodha), at ang landas patungo sa pagwawakas ng pagdurusa (Magga).
2.Eightfold Path (Walong Paggalang na Landas): Ang walong paggalang na landas ay isang gabay sa tamang pamumuhay at pag-unlad ng espirituwalidad. Ito ay binubuo ng tamang pananaw, tamang hangarin, tamang pananalita, tamang gawa, tamang kabuhayan, tamang pagsisikap, tamang pag-iisip, at tamang pagmumuni-muni.
3.Karma: Ang karma ay isang konsepto na nagtuturo na ang mga kilos at gawa ng isang tao ay nagdudulot ng mga kahihinatnan o konsekwensiya sa kanyang buhay. Ayon sa Budismo, ang tao ay nagkakaroon ng mga pagkakataon na mapabuti ang kanilang kalagayan sa hinaharap sa pamamagitan ng mabubuting gawa at pagpapakumbaba.
4.Reincarnation (Pagbabalik ng Kaluluwa): Ang Budismo ay naniniwala sa konsepto ng reinkarnasyon, na ang kaluluwa ay nagpapatuloy sa paglipat mula sa isang buhay patungo sa susunod na buhay batay sa kanyang karma at karanasan. Ang layunin ng Budismo ay ang pagtamo ng nirvana upang makalaya sa siklo ng pagbabalik-balik sa buhay at kamatayan.
5.Meditasyon: Ang meditasyon ay isang mahalagang bahagi ng praktika sa Budismo. Ipinapakita nito ang pagtutok ng isip at kaisipan sa kasalukuyang sandali, pag-aaral ng sarili, at pag-unawa sa kalikasan ng pagkakamali.
Ang Budismo ay isang malaking relihiyon na may maraming mga sangay at tradisyon sa buong mundo. Mula sa Theravada sa Timog-silangang Asya hanggang sa Mahayana sa Tsina at Hapon, patuloy itong nagbibigay ng gabay at inspirasyon sa milyun-milyong mga tao sa buong mundo na naghahanap ng kahulugan at layunin sa kanilang buhay.
No comments:
Post a Comment